1990-2008: Επεμβατική Λαπαροσκόπηση
2008: Λαπαροσκόπηση χωρίς τομές, μόνο μέσω ομφαλού!
Η λαπαροσκοπική χειρουργική αποτελούσε τη μεγαλύτερη εξέλιξη της χειρουργικής επιστήμης τα τελευταία 50 χρόνια. Η καθιέρωση της τη δεκαετία του ’90 και η σταδιακή πραγματοποίηση όλων πλέον των χειρουργικών επεμβάσεων μέσω της λαπαροσκοπικής τεχνικής, έδωσε νέα πνοή στις χειρουργικές τεχνικές και παράλληλα τη δυνατότητα στους ασθενείς να μπορούν να αντιμετωπίσουν με ελάχιστο πόνο και γρήγορη επιστροφή στην εργασία τους όλες τους τις απαιτούμενες χειρουργικές επεμβάσεις. Ξεκίνησε με απλές επεμβάσεις γενικής χειρουργικής όπως σκωληκοειδεκτομή, χολή. κ.α., και εξελίχθηκε πλέον σε όλες τις χειρουργικές επεμβάσεις περιλαμβανόμενης και της γυναικολογίας όπως αφαίρεση κυστών, ενδομητρίωσης, ινομυωμάτων αλλά και ολικών υστερεκτομών όπου δίνουν τη δυνατότητα στους ασθενείς να χειρουργούνται και να επιστρέφουν στο σπίτι τους την ίδια ημέρα ή και την επομένη με ελάχιστο πόνο.
Η μετεξέλιξη της λαπαροσκόπησης, η οποία αποτελεί γεγονός τους τελευταίους οκτώ μήνες στη λαπαροσκοπική χειρουργική, είναι η τεχνική S. P. L. δηλαδή η λαπαροσκοπική χειρουργική μέσω μόνο μίας οπής, αυτής του ομφαλού.
Ποια είναι τα σημαντικά οφέλη αυτής της τεχνικής, πέρα από το αισθητικό αποτέλεσμα όπου η ασθενής επιστρέφει σπίτι μόνο με μία μικρή τομή στον ομφαλό;
Επιστημονικές μελέτες έδειξαν ότι ο πόνος ο οποίος έχουν οι ασθενείς μετά από κάποια επέμβαση είτε είναι η παραδοσιακή λαπαροτομία – ανοιχτή χειρουργική – ή η λαπαροσκόπηση, οφείλεται στο τραυματισμό των μυών που βρίσκονται κυρίως στη περιοχή της κοιλιακής χώρας, σαφέστατα βέβαια ο πόνος από τις λαπαροσκοπικές επεμβάσεις είναι πολύ λιγότερος, δεν υπάρχει η παραμικρή σύγκριση ενός ανοικτού χειρουργείου σε σχέση με ένα λαπαροσκοπικό. Είναι ελάχιστός, αντιμετωπίζεται μόνο με κάποια απλά παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στις δραστηριότητες του μέσα σε 24 ώρες.
Η εξέλιξη όμως που αποτελεί η λαπαροσκοπική επέμβαση μίας μόνο τομής στον ομφαλό, SPL, δίνει τη δυνατότητα πέρα από το αισθητικό αποτέλεσμα στον ασθενή να έχει ελάχιστο πόνο, να επιστρέψει στο σπίτι την ίδια μέρα έχοντας πραγματοποιήσει στη περίπτωση της γυναικολογίας, αφαίρεση κύστης, ενδομητρίωσης, αντιμετώπισης προβλημάτων infertility, συμφύσεις όπως και άλλες επεμβάσεις όπως ινομυώματα και υστερεκτομή ενώ μέσα στους επόμενους μήνες θα έχουμε τη δυνατότητα αυτές οι επεμβάσείς να γίνονται και μέσω της τομής του ομφαλού.
Η ασθενής πλέον χειρουργείται και επιστρεφει σπίτι χωρίς να αισθάνεται ότι έχει χειρουργηθεί!
Πώς γίνεται η λαπαροσκόπηση μίας οπής (SPL)
Ο χειρουργός κάνει μία τομή περίπου δύο εκατοστών μέσα στον ομφαλό και τοποθετεί μια ειδική θύρα πολλαπλών εισόδων. Από εκεί περνούν η κάμερα και τα λεπτά, αρθρωτά εργαλεία. Η κοιλιά διατείνεται με διοξείδιο του άνθρακα, όπως σε κάθε laparoscopy, και η επέμβαση παρακολουθείται σε οθόνη υψηλής ευκρίνειας. Στο τέλος η τομή συρράπτεται στο βάθος του ομφαλού, όπου η ουλή πρακτικά δεν φαίνεται.
Σε ποιες γυναικολογικές επεμβάσεις εφαρμόζεται
- Αφαίρεση κύστεων ωοθηκών.
- Επεμβάσεις στις σάλπιγγες, όπως σε εξωμήτρια κύηση ή υδροσάλπιγγα.
- Λύση συμφύσεων και διερεύνηση υπογονιμότητας.
- Ήπιες μορφές endometriosis.
- Επιλεγμένες περιπτώσεις υστερεκτομής και αφαίρεσης ινομυωμάτων.
Πλεονεκτήματα και περιορισμοί
Το βασικό κέρδος είναι αισθητικό: καμία ορατή ουλή στην κοιλιά. Αρκετές γυναίκες αναφέρουν και λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, αφού τραυματίζεται ένα μόνο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος.
Υπάρχουν όμως όρια. Τα εργαλεία δουλεύουν πολύ κοντά το ένα στο άλλο, κάτι που απαιτεί εμπειρία και αυξάνει τη δυσκολία σε σύνθετα περιστατικά. Μεγάλοι όγκοι, εκτεταμένες συμφύσεις, βαθιά ενδομητρίωση ή σημαντική παχυσαρκία αντιμετωπίζονται συνήθως ασφαλέστερα με κλασική λαπαροσκόπηση πολλών οπών, με τρισδιάστατη απεικόνιση ή με ρομποτική χειρουργική. Αν χρειαστεί, ο χειρουργός προσθέτει μία ακόμη μικρή οπή στη διάρκεια της επέμβασης. Η ασφάλεια προηγείται πάντα του αισθητικού αποτελέσματος.
Ανάρρωση μετά από SPL
Στις περισσότερες επεμβάσεις η έξοδος από την κλινική γίνεται την ίδια ή την επόμενη ημέρα. Ήπιος πόνος στον ομφαλό και ενόχληση στους ώμους από το αέριο υποχωρούν μέσα σε δύο με τρεις ημέρες. Η επιστροφή σε δουλειά γραφείου γίνεται συνήθως σε μία εβδομάδα, ενώ το σήκωμα βάρους και η έντονη άσκηση αποφεύγονται για τρεις έως τέσσερις εβδομάδες, ώστε να επουλωθεί σωστά ο ομφαλός.
Τα κριτήρια επιλογής για λαπαροσκόπηση μίας οπής
Η καταλληλότητα για SPL δεν κρίνεται μόνο από την πάθηση. Στην προεγχειρητική εκτίμηση ο χειρουργός συνεκτιμά συγκεκριμένα στοιχεία:
- Το μέγεθος και τη φύση του μορφώματος: μια καλοήθης κύστη ωοθήκης μέτριου μεγέθους είναι ιδανική. Μια μεγάλη μάζα ή ένα εύρημα με ύποπτα χαρακτηριστικά στον υπέρηχο συνήθως όχι.
- Το χειρουργικό ιστορικό: προηγούμενες τομές στην κοιλιά μπορεί να έχουν αφήσει συμφύσεις κοντά στον ομφαλό, που δυσκολεύουν την είσοδο.
- Την ανατομία του ομφαλού: μια ήδη υπάρχουσα ομφαλοκήλη μπορεί να διορθωθεί στον ίδιο χρόνο, αλλά πρέπει να είναι γνωστή από πριν.
- Το σωματικό βάρος και το ύψος: σε πολύ ψηλές γυναίκες ή με σημαντική παχυσαρκία η απόσταση από τον ομφαλό μέχρι την πύελο αυξάνεται και τα εργαλεία δουλεύουν δυσκολότερα.
- Τις προτεραιότητές σας: για κάποιες γυναίκες το αισθητικό αποτέλεσμα έχει μεγάλη σημασία. Για άλλες, η ταχύτερη και απλούστερη επέμβαση μετράει περισσότερο.
Με βάση αυτά, η απόφαση γίνεται από κοινού. Δεν είναι λάθος να προτιμήσετε την κλασική τεχνική, αν αυτή ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωσή σας.
SPL και κλασική λαπαροσκόπηση: τι δείχνουν οι μελέτες
Τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευθεί αρκετές συγκριτικές μελέτες και μετα-αναλύσεις. Η γενική εικόνα είναι η εξής:
- Ασφάλεια: στις καλοήθεις γυναικολογικές επεμβάσεις, οι σοβαρές επιπλοκές είναι παρόμοιες ανάμεσα στις δύο τεχνικές, όταν χειρουργεί έμπειρη ομάδα.
- Διάρκεια: η SPL χρειάζεται συχνά λίγο περισσότερο χρόνο, κυρίως στις πιο σύνθετες επεμβάσεις.
- Πόνος: τα αποτελέσματα είναι μικτά. Κάποιες μελέτες δείχνουν ελαφρώς λιγότερο πόνο, άλλες καμία ουσιαστική διαφορά.
- Αισθητική ικανοποίηση: σταθερά υψηλότερη με τη μία τομή.
- Κήλη στο σημείο της τομής: επειδή η τομή του ομφαλού είναι μεγαλύτερη από μια κλασική θύρα, ορισμένα δεδομένα δείχνουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο, που περιορίζεται με προσεκτική σύγκλειση.
Με λίγα λόγια, η SPL δεν είναι «καλύτερη» ή «χειρότερη» λαπαροσκόπηση. Είναι μια παραλλαγή της, με συγκεκριμένα πλεονεκτήματα για συγκεκριμένες γυναίκες.
Προετοιμασία πριν από τη λαπαροσκόπηση μίας οπής
Η προετοιμασία μοιάζει με αυτή κάθε λαπαροσκόπησης, με μερικές λεπτομέρειες που αφορούν τον ομφαλό:
- Καθαρίστε προσεκτικά τον ομφαλό το προηγούμενο βράδυ με νερό και ήπιο σαπούνι. Ο ομφαλός συγκεντρώνει μικρόβια και ο καλός καθαρισμός μειώνει τον κίνδυνο λοίμωξης.
- Αφαιρέστε τυχόν piercing από τον αφαλό αρκετές ημέρες πριν.
- Νηστεία για φαγητό και υγρά σύμφωνα με τις οδηγίες του αναισθησιολόγου.
- Ενημερώστε για αντιπηκτικά, ασπιρίνη, συμπληρώματα και αλλεργίες.
- Αν καπνίζετε, η διακοπή έστω και λίγες εβδομάδες πριν βελτιώνει την επούλωση της τομής.
Φροντίδα της τομής στον ομφαλό
Η μοναδική τομή της SPL βρίσκεται σε ένα σημείο που κρατά υγρασία. Λίγη προσοχή τις πρώτες εβδομάδες κάνει μεγάλη διαφορά στην επούλωση και στο τελικό αισθητικό αποτέλεσμα.
- Ντους επιτρέπεται συνήθως από την επόμενη ημέρα. Μετά, στεγνώστε τον ομφαλό ταμποναριστά με καθαρή γάζα ή χαρτί, χωρίς τρίψιμο.
- Μην βάζετε κρέμες, πούδρες ή οινόπνευμα, εκτός αν σας το συστήσει ο γιατρός.
- Αποφύγετε μπανιέρα, πισίνα και θάλασσα μέχρι να κλείσει πλήρως η τομή.
- Φορέστε άνετα ρούχα με μαλακή μέση, που δεν πιέζουν τον ομφαλό.
- Μια ελαφριά μελανιά ή μικρή σκληρία κάτω από το δέρμα είναι συνηθισμένη και υποχωρεί σε λίγες εβδομάδες.
Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν ο ομφαλός κοκκινίσει, ζεσταθεί, βγάλει πύον ή δύσοσμο υγρό, ή αν εμφανίσετε πυρετό.
Πώς προλαμβάνεται η κήλη στο σημείο του ομφαλού
Η κήλη είναι η πιο χαρακτηριστική όψιμη επιπλοκή κάθε τομής στον ομφαλό. Εμφανίζεται ως ένα μαλακό «φούσκωμα» που μεγαλώνει όταν βήχετε ή σφίγγεστε. Ο χειρουργός κλείνει προσεκτικά την περιτονία στο τέλος της επέμβασης, αλλά και εσείς μπορείτε να βοηθήσετε:
- Μην σηκώνετε βάρη τις πρώτες εβδομάδες, ακόμη και αν νιώθετε καλά.
- Όταν βήχετε ή φτερνίζεστε, κρατήστε ένα μαξιλάρι πάνω στην κοιλιά.
- Αντιμετωπίστε έγκαιρα τη δυσκοιλιότητα, για να μη σφίγγεστε.
- Επιστρέψτε σταδιακά στις κοιλιακές ασκήσεις, μετά από έγκριση του γιατρού.
Παράγοντες όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης, το κάπνισμα και ο χρόνιος βήχας αυξάνουν τον κίνδυνο. Αν παρατηρήσετε διόγκωση στον ομφαλό μήνες μετά την επέμβαση, ζητήστε εκτίμηση. Οι περισσότερες κήλες διορθώνονται εύκολα.
Άλλες τεχνικές χωρίς ορατές τομές: η διακολπική ενδοσκόπηση
Η αναζήτηση για επεμβάσεις χωρίς ουλές στην κοιλιά δεν σταματά στη SPL. Μια νεότερη προσέγγιση είναι η διακολπική ενδοσκοπική χειρουργική (vNOTES), όπου η πρόσβαση στην πύελο γίνεται μέσα από τον κόλπο. Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις υστερεκτομής και επεμβάσεων στα εξαρτήματα, με καθόλου ορατές τομές. Δεν ταιριάζει σε όλες τις γυναίκες, για παράδειγμα όταν υπάρχει υποψία συμφύσεων στον χώρο πίσω από τη μήτρα ή βαθιά ενδομητρίωση. Η επιλογή ανάμεσα σε κλασική λαπαροσκόπηση, SPL, ρομποτική ή διακολπική προσέγγιση γίνεται με βάση την πάθηση και την ανατομία σας, όχι την τεχνολογία.
Παρανοήσεις για τη λαπαροσκόπηση μίας οπής
- «Μία τομή σημαίνει απλούστερη επέμβαση». Το αντίθετο. Για τον χειρουργό η SPL είναι τεχνικά πιο απαιτητική, γιατί τα εργαλεία κινούνται πολύ κοντά το ένα στο άλλο.
- «Χωρίς ορατή ουλή, χωρίς ανάρρωση». Μέσα στην κοιλιά γίνεται η ίδια δουλειά με την κλασική λαπαροσκόπηση. Η εσωτερική επούλωση χρειάζεται τον ίδιο χρόνο.
- «Αν προστεθεί δεύτερη τομή, κάτι πήγε στραβά». Όχι. Η προσθήκη μιας μικρής οπής για ασφάλεια ή ακρίβεια είναι συνειδητή επιλογή και όχι επιπλοκή.
Η ημέρα της επέμβασης SPL: τι να περιμένετε
Φτάνετε στην κλινική νηστική, λίγες ώρες πριν από την προγραμματισμένη ώρα. Γίνεται η τελική ενημέρωση, υπογράφετε τη συγκατάθεση και συναντάτε τον αναισθησιολόγο. Μετά τη γενική αναισθησία, ο ομφαλός και η κοιλιά απολυμαίνονται και τοποθετείται καθετήρας ούρων για τη διάρκεια της επέμβασης.
Όταν ξυπνήσετε, θα έχετε ένα μικρό επίθεμα στον ομφαλό και τίποτε άλλο στην κοιλιά. Τις πρώτες ώρες μπορεί να νιώσετε φούσκωμα, πόνο στους ώμους ή ναυτία από την αναισθησία. Σύντομα θα σας ζητηθεί να πιείτε υγρά και να σηκωθείτε για λίγα βήματα. Η πρώτη ούρηση και η σταθερή γενική κατάσταση είναι οι προϋποθέσεις για την έξοδο. Χρειάζεστε συνοδό για την επιστροφή, γιατί δεν οδηγείτε την ίδια ημέρα.
Ερωτήσεις για τον χειρουργό πριν επιλέξετε SPL
- Είναι η δική μου πάθηση κατάλληλη για μία οπή, ή η κλασική τεχνική θα ήταν ασφαλέστερη;
- Σε ποια περίπτωση θα χρειαστεί να προστεθεί δεύτερη τομή;
- Πώς θα αφαιρεθεί ο ιστός, για παράδειγμα η κύστη, μέσα από τον ομφαλό;
- Πόσο θα μείνω στην κλινική και πότε μπορώ να επιστρέψω στη δουλειά μου;
- Ποια σημάδια στην τομή πρέπει να με κάνουν να επικοινωνήσω μαζί σας;
Οι απαντήσεις σάς βοηθούν να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες και να συμμετέχετε ουσιαστικά στην απόφαση. Ένας χειρουργός που σας εξηγεί και τα όρια της τεχνικής, όχι μόνο τα πλεονεκτήματά της, σας δίνει την πιο τίμια εικόνα.
Πώς αφαιρείται ο ιστός μέσα από μία τομή
Μια εύλογη απορία είναι πώς βγαίνει μια κύστη ή ένα όργανο από τόσο μικρό άνοιγμα. Ο ιστός τοποθετείται πρώτα μέσα σε ειδικό αποστειρωμένο σάκο, μέσα στην κοιλιά. Ο σάκος έλκεται προς τον ομφαλό και το περιεχόμενο αφαιρείται με ασφάλεια, χωρίς να έρθει σε επαφή με το τοίχωμα της κοιλιάς. Στις κύστεις το υγρό αναρροφάται πρώτα μέσα στον σάκο, ώστε να μικρύνει ο όγκος. Σε μεγαλύτερους ιστούς χρησιμοποιούνται τεχνικές κατάτμησης πάντα μέσα σε προστατευτικό σάκο, όπως προβλέπουν οι σύγχρονες συστάσεις ασφαλείας. Στην πράξη, η τομή στον ομφαλό λειτουργεί ταυτόχρονα ως πύλη εργασίας και ως δρόμος εξόδου, ένα από τα πρακτικά πλεονεκτήματα της τεχνικής.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, book an appointment με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Frequently Asked Questions
Τι σημαίνει SPL;
Single Port Laparoscopy, δηλαδή λαπαροσκόπηση μίας οπής. Όλη η επέμβαση γίνεται μέσα από μία μικρή τομή στον ομφαλό, αντί για τρεις ή τέσσερις τομές στην κοιλιά.
Μένει σημάδι μετά την επέμβαση;
Η τομή κρύβεται στο βάθος του ομφαλού και μετά την επούλωση είναι πρακτικά αόρατη.
Είναι κατάλληλη για όλες τις γυναίκες;
Όχι. Εξαρτάται από το είδος της πάθησης, το μέγεθος του μορφώματος, προηγούμενα χειρουργεία και το σωματικό βάρος. Η καταλληλότητα κρίνεται μετά την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο.
Πονάει λιγότερο από την κλασική λαπαροσκόπηση;
Συχνά ναι, χωρίς αυτό να ισχύει για κάθε περίπτωση. Και οι δύο τεχνικές είναι ελάχιστα επεμβατικές και ο πόνος ελέγχεται με απλά παυσίπονα.
Πότε επιστρέφω στις δραστηριότητές μου;
Σε ελαφριές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες και σε δουλειά γραφείου σε περίπου μία εβδομάδα. Για γυμναστήριο και βάρη περιμένετε τρεις με τέσσερις εβδομάδες.
Γίνεται η SPL με γενική αναισθησία;
Ναι. Όπως κάθε επεμβατική λαπαροσκόπηση, η λαπαροσκόπηση μίας οπής γίνεται με γενική αναισθησία, ώστε να είστε εντελώς άνετη και οι κοιλιακοί μύες χαλαροί.
Μπορεί να γίνει SPL αν έχω κάνει καισαρική;
Συχνά ναι. Η τομή της καισαρικής βρίσκεται χαμηλά στην κοιλιά, μακριά από τον ομφαλό. Ο χειρουργός θα εκτιμήσει όμως αν υπάρχουν συμφύσεις που δυσκολεύουν την επέμβαση και θα σας εξηγήσει αν η κλασική τεχνική είναι ασφαλέστερη.
Μπορώ να ξαναβάλω piercing στον αφαλό μετά την επέμβαση;
Περιμένετε τουλάχιστον μέχρι την πλήρη επούλωση της τομής, που διαρκεί μερικές εβδομάδες, και συζητήστε το στη μετεγχειρητική επίσκεψη. Ένα πρόωρο piercing αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης στο σημείο.
Έχει η SPL μεγαλύτερο κίνδυνο κήλης;
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο κήλης στον ομφαλό, επειδή η τομή είναι λίγο μεγαλύτερη. Ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός και περιορίζεται με προσεκτική σύγκλειση και αποφυγή άρσης βάρους στις πρώτες εβδομάδες.
