- MEDICINE ATHENS MED4WOMAN ATHENS
- MEDICINE VOLOS MED4WOMAN VOLOS
Obstetrician - Gynaecologist
Doctor of Medicine, University of Athens Medical School
Panagiotis Polyzos, Gynaecologist Obstetrician, is active at the Institute of Life - IVF Unit of Iaso Maternity Hospital.
Στην Ελλάδα, όπως και στις περισσότερες χώρες του Δυτικού Κόσμου ο καρκίνος μαστού είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου που προσβάλλει τις γυναίκες και αναλογεί σε περισσότερους από το ¼ όλων των καρκίνων.
Cancer is a disease in which cells grow abnormally and create more cells in an uncontrolled way. It begins in the tissues that make up the breast, with cancer cells forming a mass called a tumor. (Note: Not all tumours are cancerous). They can also invade surrounding tissues and spread to lymph nodes and other parts of the body.
The most common types of breast cancer are:
Through routine screening, breast cancer can often be detected at an early stage, even before it has spread.
Statistics from the U.S. and Europe show that approximately 1 in 10 women will develop breast cancer at some point in their lives. In our country, it is estimated that about 5,000 new cases occur each year, with the disease being the most common form of cancer among Greek women. However, new treatments have already contributed to increased survival rates and continuously improving quality of life for patients. Impressive data shows that the 5-year survival rate for women with breast cancer has reached 85%, compared to about 50% in the past — largely due to early detection.
In the early stages, breast cancer does not cause signs or symptoms. However, as it grows, it begins to create changes in the appearance of the breast or abnormalities that can be detected during palpation.
Keep in mind that most breast changes are not cancer.
For example, a breast lump could be a cyst, which is filled with fluid and is not cancerous.
Early breast cancer usually does not cause pain. This is why mammography saves lives. Thanks to screening, breast cancer is often detected before a woman experiences any symptoms. It identifies cancer at an early stage, allowing for timely treatment before it spreads. However, a woman should be familiar with the normal appearance and feel of her breasts so she can report any unusual changes to her doctor. If you notice a change in your breast or experience pain, contact your doctor and schedule a consultation.
Many women of reproductive age who have successfully overcome breast cancer reasonably wonder whether they can become pregnant. According to current evidence, after five years have passed since the disease and completion of preventive hormone therapy, pregnancy does not negatively affect their condition.
It is also important to note that for women facing fertility issues, in vitro fertilization (IVF) δεν αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Σε κάθε περίπτωση, για γυναίκες με ιστορικό καρκίνου μαστού υπάρχει και η λύση της παρένθετης μητρότητας, που πλέον εφαρμόζεται κατά κόρον, ώστε να καταφέρουν να ολοκληρώσουν την οικογένεια τους.
Ο καρκίνος μαστού που συνδέεται με την κύηση ορίζεται ως ο καρκίνος που διαγιγνώσκεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό. Είναι σπάνιος. Σε μεγάλες σειρές υπολογίζεται περίπου σε 1 ανά 3.000 κυήσεις, όμως αποτελεί έναν από τους συχνότερους καρκίνους που εμφανίζονται στην εγκυμοσύνη, μαζί με τον καρκίνο του τραχήλου, το μελάνωμα και τα λεμφώματα. Καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες αποκτούν παιδιά μετά τα 35, η συχνότητά του αναμένεται να αυξηθεί.
Το βασικό πρόβλημα είναι η καθυστέρηση. Στην εγκυμοσύνη οι μαστοί μεγαλώνουν, γίνονται πιο σφιχτοί, πιο ευαίσθητοι και πιο «οζώδεις». Ένα ογκίδιο εύκολα αποδίδεται στις ορμονικές αλλαγές, τόσο από την ίδια τη γυναίκα όσο και από τον γιατρό. Έτσι η διάγνωση γίνεται συχνά με καθυστέρηση μερικών μηνών και σε πιο προχωρημένο στάδιο σε σχέση με μη έγκυες γυναίκες της ίδιας ηλικίας.
Η κλινική εξέταση των μαστών στην πρώτη επίσκεψη της εγκυμοσύνης έχει αξία ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο: καταγράφεται η αρχική εικόνα, ώστε μια νέα αλλαγή αργότερα να ξεχωρίζει αμέσως.
Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί λόγο να αναβληθεί ο έλεγχος. Οι εξετάσεις επιλέγονται έτσι ώστε η έκθεση του εμβρύου να είναι μηδενική ή αμελητέα.
Αν ο όγκος είναι μεγάλος ή υπάρχουν προσβεβλημένοι λεμφαδένες, ελέγχεται αν η νόσος έχει εξαπλωθεί. Προτιμώνται ακτινογραφία θώρακος με θωράκιση, υπερηχογράφημα ήπατος και μαγνητική τομογραφία χωρίς σκιαγραφικό για τα οστά. Η αξονική κοιλίας, το σπινθηρογράφημα οστών και το PET αποφεύγονται όσο είναι δυνατό και γίνονται μετά τον τοκετό, εκτός αν το αποτέλεσμα αλλάζει άμεσα τη θεραπεία.
Παράλληλα, ο μαιευτήρας επιβεβαιώνει την ηλικία κύησης και ελέγχει την ανατομία του εμβρύου με μαιευτικούς υπερήχους, γιατί όλο το χρονοδιάγραμμα της θεραπείας στηρίζεται σε αυτήν.
Η θεραπεία σχεδιάζεται από ομάδα που περιλαμβάνει χειρουργό μαστού, ογκολόγο, μαιευτήρα με εμπειρία σε κυήσεις υψηλού κινδύνου και νεογνολόγο. Ο στόχος είναι διπλός: σωστή αντιμετώπιση του καρκίνου χωρίς εκπτώσεις και ασφαλής ολοκλήρωση της εγκυμοσύνης.
Μπορεί να γίνει σε οποιοδήποτε τρίμηνο. Η γενική αναισθησία είναι ασφαλής με κατάλληλη παρακολούθηση της μητέρας και του εμβρύου. Τόσο η μαστεκτομή όσο και η ογκεκτομή είναι επιλογές. Ο λεμφαδένας φρουρός μπορεί να ελεγχθεί με ραδιοϊσότοπο σε χαμηλή δόση, ενώ η μπλε χρωστική συνήθως αποφεύγεται λόγω κινδύνου αλλεργικής αντίδρασης.
Στο πρώτο τρίμηνο δεν χορηγείται, επειδή τότε σχηματίζονται τα όργανα του εμβρύου. Από το δεύτερο τρίμηνο, συνήθως μετά τις 14 εβδομάδες, συγκεκριμένα σχήματα (κυρίως με ανθρακυκλίνες και, όπου χρειάζεται, ταξάνες) χορηγούνται με ικανοποιητική ασφάλεια. Η τελευταία δόση προγραμματίζεται περίπου τρεις εβδομάδες πριν από τον τοκετό, ώστε να έχουν αποκατασταθεί τα λευκά αιμοσφαίρια της μητέρας και του νεογνού.
Η διακοπή της εγκυμοσύνης δεν βελτιώνει την πρόγνωση της μητέρας. Μπορεί να συζητηθεί σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν στο πρώτο τρίμηνο χρειάζεται άμεσα θεραπεία που δεν συμβαδίζει με την κύηση. Η απόφαση ανήκει πάντα στο ζευγάρι, μετά από πλήρη ενημέρωση.
Μια εγκυμοσύνη με ενεργό καρκίνο μαστού είναι εξ ορισμού κύηση υψηλού κινδύνου. Τα ραντεβού γίνονται πιο πυκνά και ο μαιευτήρας συντονίζεται με την ογκολογική ομάδα πριν από κάθε κύκλο θεραπείας.
Ο στόχος είναι ο τοκετός να γίνει όσο πιο κοντά στο τελειόμηνο, ιδανικά μετά τις 37 εβδομάδες. Μελέτες παρακολούθησης παιδιών που εκτέθηκαν σε χημειοθεραπεία μέσα στη μήτρα έδειξαν ότι η ανάπτυξή τους είναι συγκρίσιμη με των συνομηλίκων τους, ενώ τα προβλήματα που καταγράφηκαν συνδέονταν κυρίως με την προωρότητα. Γι’ αυτό ο πρόωρος τοκετός «για να ξεκινήσει πιο γρήγορα η θεραπεία» αποφεύγεται, εκτός αν υπάρχει σοβαρός λόγος.
Ο τρόπος τοκετού καθορίζεται με μαιευτικά κριτήρια. Ο καρκίνος μαστού από μόνος του δεν αποτελεί ένδειξη καισαρικής. Μετά τη γέννα ο πλακούντας στέλνεται για ιστολογική εξέταση, όπως συστήνεται σε κάθε κύηση με ενεργό κακοήθεια.
Για γυναίκες που διαγιγνώσκονται πριν αποκτήσουν παιδιά, η συζήτηση για τη γονιμότητα πρέπει να γίνεται πριν από τη χημειοθεραπεία. Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα μπορούν να μειώσουν το απόθεμα των ωοθηκών, και ο κίνδυνος μεγαλώνει με την ηλικία.
Οι γυναίκες με μετάλλαξη BRCA1 ή BRCA2 έχουν 50% πιθανότητα να τη μεταβιβάσουν σε κάθε παιδί. Όσες το επιθυμούν μπορούν να συζητήσουν εξωσωματική γονιμοποίηση με προεμφυτευτικό έλεγχο, ώστε να μεταφερθούν έμβρυα χωρίς τη μετάλλαξη.
Για χρόνια οι γυναίκες με ορμονοευαίσθητο καρκίνο φοβούνταν ότι μια εγκυμοσύνη θα «ξυπνήσει» τη νόσο. Η διεθνής μελέτη POSITIVE εξέτασε γυναίκες που διέκοψαν προσωρινά την ορμονοθεραπεία, αφού την είχαν λάβει για 18 έως 30 μήνες, για να προσπαθήσουν να συλλάβουν. Στο διάστημα παρακολούθησης δεν καταγράφηκε αυξημένος κίνδυνος υποτροπής σε σύγκριση με γυναίκες που δεν διέκοψαν. Η απόφαση παραμένει εξατομικευμένη και παίρνεται πάντα μαζί με τον ογκολόγο σας.
Ο θηλασμός δεν επιτρέπεται όσο λαμβάνετε χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες, γιατί τα φάρμακα περνούν στο μητρικό γάλα. Αν η θεραπεία έχει ολοκληρωθεί, ο Breastfeeding είναι συνήθως δυνατός από τον μαστό που δεν χειρουργήθηκε. Ο μαστός που δέχτηκε ακτινοθεραπεία παράγει συνήθως ελάχιστο γάλα.
Αν η θεραπεία πρέπει να συνεχιστεί αμέσως μετά τη γέννα, η καταστολή της γαλουχίας γίνεται με φάρμακο και ψυχρά επιθέματα. Δεν είναι αποτυχία. Είναι μέρος του πλάνου.
Για τη μητέρα, η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο και τον βιολογικό τύπο του όγκου. Σε σύγκριση με νεαρές γυναίκες ίδιου σταδίου που δεν είναι έγκυες, τα αποτελέσματα είναι παρόμοια, εφόσον η θεραπεία δεν καθυστερεί.
Ο υπέρηχος μαστών είναι απολύτως ασφαλής. Η μαστογραφία γίνεται όταν χρειάζεται, με προστασία της κοιλιάς.
Ορισμένα σχήματα χορηγούνται με ασφάλεια μετά το πρώτο τρίμηνο. Το πλάνο αποφασίζεται από ογκολογική ομάδα μαζί με τον μαιευτήρα.
Συνήθως συστήνεται αναμονή περίπου δύο ετών μετά το τέλος της θεραπείας, ανάλογα με τον τύπο του όγκου.
Όχι, τα περισσότερα είναι καλοήθη. Κάθε ογκίδιο που επιμένει πάνω από δύο εβδομάδες πρέπει όμως να ελέγχεται.
Είναι εξαιρετικά σπάνιο. Μεταστάσεις στον πλακούντα ή στο έμβρυο έχουν περιγραφεί κυρίως στο μελάνωμα και σε αιματολογικές κακοήθειες, ενώ στον καρκίνο μαστού είναι πολύ σπάνιες. Για ασφάλεια, ο πλακούντας εξετάζεται ιστολογικά και το νεογνό ελέγχεται από παιδίατρο μετά τη γέννα.
Όχι. Οι μελέτες δεν έχουν δείξει καλύτερη επιβίωση της μητέρας όταν διακόπτεται η κύηση. Η απόφαση συζητείται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, κυρίως όταν στο πρώτο τρίμηνο απαιτείται θεραπεία που δεν συμβαδίζει με την εγκυμοσύνη.
Όχι απαραίτητα. Ο τρόπος τοκετού αποφασίζεται με μαιευτικά κριτήρια. Σημασία έχει ο σωστός χρονισμός σε σχέση με τη χημειοθεραπεία, ώστε η μητέρα και το νεογνό να έχουν φυσιολογικά λευκά αιμοσφαίρια την ώρα της γέννας.
Σπάνια, αλλά συμβαίνει. Ο φλεγμονώδης καρκίνος μαστού μπορεί να μοιάζει με μαστίτιδα. Αν η ερυθρότητα και το οίδημα δεν βελτιώνονται μετά από 7 έως 10 ημέρες αντιβίωσης, ή δεν υπάρχει πυρετός, χρειάζεται υπερηχογράφημα και πιθανώς βιοψία.
Συνήθως προτείνεται σε γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο μαστού σε νεαρή ηλικία, σε τριπλά αρνητικούς όγκους και όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή ωοθηκών. Το αποτέλεσμα επηρεάζει τόσο τη χειρουργική επιλογή όσο και τον οικογενειακό προγραμματισμό.
