- ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΑ MED4WOMAN ATHENS
- ΙΑΤΡΕΙΟ ΒΟΛΟΣ MED4WOMAN VOLOS
Μαιευτήρας Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο Γυναικολόγος Μαιευτήρας Παναγιώτης Πολύζος δραστηριοποιείται στο Institute of Life και στην Μονάδα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης του Μαιευτηρίου Ιασώ.
Πολλοί ασθενείς είναι απρόθυμοι να καταψύξουν τα έμβρυα τους επειδή ανησυχούν, ό,τι με αυτή τη μέθοδο δεν θα επιβιώσουν. Αυτό μπορεί να ίσχυε κάποια χρόνια πριν, όταν εφαρμοζόταν η αργή διαδικασία κρυοσυντήρησης, πλέον όμως με την σύγχρονη μέθοδο ταχείας κατάψυξης (vitrification), τα ποσοστά επιβίωσης των εμβρύων κατά την απόψυξη είναι συνήθως 100% στις εξειδικευμένες μονάδες.
Όταν ένα ζευγάρι έχει πολλά έμβρυα, είναι πρόθυμο να καταψύξει κάποια από αυτά. Αντιλαμβάνεται, ό,τι δεν μπορεί να γίνει εμβρυομεταφορά όλων των εμβρύων ταυτόχρονα, οπότε και επιλέγει να διαφυλάξει τα επιπλέον έμβρυα που έχει. Βέβαια η αλήθεια είναι, ότι η κατάψυξη είναι ακόμα πιο σημαντική για τις γυναίκες που έχουν περιορισμένο αριθμό εμβρύων, ακόμα και εκείνων που μπορεί να έχουν μόνο ένα.
Όταν τα έμβρυα είναι λίγα, κάθε ένα από αυτά είναι πολύτιμο. Κάθε υψηλής ποιότητας έμβρυο έχει την δυναμική να εξελιχθεί σε ένα υγιές μωρό, εφόσον μεταφερθεί και εμφυτευθεί σε ένα δεκτικό ενδομήτριο.
Σε κάθε νέο κύκλο IVF επικεντρωνόμαστε στο να σας βοηθήσουμε να παράγετε πολλά ωάρια κι αυτός είναι και ο λόγος που δημιουργούμε υπερδιέγερση με ορμονικές ενέσεις. Ενώ όμως το ενδομήτριο μπορεί να φαίνεται άριστο, η δεκτικότητα του μπορεί συχνά να είναι επίφοβη, λόγω των υψηλών επιπέδων οιστρογόνων.
Το ενδομήτριο μπορεί να δείχνει σε ένα κολπικό υπερηχογράφημα, ό,τι έχει αναπτυχθεί και είναι αρκετά παχύ, σε κάποιες περιπτώσεις όμως μπορεί να μην είναι δυνητικά ικανό να επιτρέψει την εμφύτευση. Οπότε ακόμα κι αν βάλουμε ένα έμβρυο κορυφαίας ποιότητας σε αυτό το ενδομήτριο, πιθανώς να έχει μειωμένη πιθανότητα εμφύτευσης.
Γι’ αυτό και είναι πολλές φορές επιλογή να καταψύχετε όλα τα έμβρυα σας – ακόμα κι όταν έχετε 1 ή 2. Αν αυτά είναι καλής ποιότητας, υπάρχει βεβαιότητα ότι θα επιβιώσουν και δεν θα υπάρξει κάποιο ρίσκο.
Τα έμβρυα θα μπορούν να μεταφερθούν στον επόμενο κύκλο, κατά τον οποίο θα εστιάσουμε στο να προετοιμάσουμε το ενδομήτριο για τη βέλτιστη δεκτικότητα τους. Αυτή η συνδυαστική τεχνική είναι η καλύτερη μέθοδος ώστε αυτά τα πολύτιμα έμβρυα να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφυτευθούν και να αποφέρουν ένα υγιές μωρό.
Η επιλογή της κρυοσυντήρησης όλων των εμβρύων είναι ένα πρότυπο πρωτόκολλο θεραπείας που προσφέρεται παγκοσμίως και το προσφέρουμε ανεπιφύλακτα τους ασθενείς μας.
Το κόστος και οι τιμές διαμορφώνονται ανάλογα την περίσταση και τον ασθενή. Για αυτό καλό είναι να επικοινωνήσετε με τον ιατρό για να σας εξηγήσει αναλυτικότερα τις τιμές.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην κατάψυξη ενός ζωντανού κυττάρου είναι το νερό. Όταν παγώνει αργά, σχηματίζει κρυστάλλους πάγου που μπορούν να τραυματίσουν τις μεμβράνες και τις δομές του εμβρύου. Αυτό συνέβαινε συχνά με την παλαιότερη μέθοδο της αργής κατάψυξης.
Η υαλοποίηση λύνει το πρόβλημα με διαφορετική λογική:
Σε αυτή τη θερμοκρασία οι βιολογικές διεργασίες ουσιαστικά σταματούν. Γι’ αυτό ο χρόνος παραμονής στην κατάψυξη, όσο τηρούνται σωστά οι συνθήκες, δεν φαίνεται να επηρεάζει ουσιαστικά την ποιότητα του εμβρύου.
Η στρατηγική «freeze all», δηλαδή η κατάψυξη όλων των εμβρύων και η μεταφορά τους σε επόμενο κύκλο, δεν είναι απαραίτητη για όλες τις γυναίκες. Προτιμάται όμως σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:
Για γυναίκες με φυσιολογική απόκριση και χωρίς τους παραπάνω παράγοντες, η μεταφορά φρέσκου εμβρύου παραμένει απολύτως αποδεκτή επιλογή. Η απόφαση παίρνεται εξατομικευμένα.
Τα έμβρυα μπορούν να καταψυχθούν σε διαφορετικά στάδια:
Η κατάψυξη στο στάδιο της βλαστοκύστης έχει ένα πλεονέκτημα: καταψύχονται μόνο έμβρυα που απέδειξαν ότι μπορούν να εξελιχθούν. Έτσι αποφεύγεται η φύλαξη εμβρύων που δεν θα είχαν προοπτική. Κάθε έμβρυο λαμβάνει βαθμολογία από τον εμβρυολόγο, η οποία βοηθά να αποφασιστεί η σειρά με την οποία θα αποψυχθούν.
Το έμβρυο αποψύχεται την ημέρα της μεταφοράς ή λίγες ώρες πριν. Το κρίσιμο σημείο είναι να βρει ένα ενδομήτριο έτοιμο να το δεχτεί τη σωστή στιγμή. Υπάρχουν τρεις βασικοί τρόποι προετοιμασίας:
Παρακολουθείται με υπερηχογραφήματα και ορμονικές μετρήσεις η αυθόρμητη ωορρηξία και η μεταφορά προγραμματίζεται με βάση αυτήν. Δεν απαιτούνται φάρμακα ή απαιτούνται ελάχιστα. Ταιριάζει σε γυναίκες με τακτικό κύκλο.
Όπως ο φυσικός, αλλά η ωορρηξία προκαλείται με ένεση τη στιγμή που το ωοθυλάκιο είναι ώριμο. Έτσι ο προγραμματισμός γίνεται πιο ακριβής και χρειάζονται λιγότερες επισκέψεις.
Χορηγούνται οιστρογόνα για περίπου δύο εβδομάδες, ώστε να παχύνει το ενδομήτριο, και στη συνέχεια προγεστερόνη για συγκεκριμένο αριθμό ημερών πριν από τη μεταφορά. Είναι η λύση για γυναίκες χωρίς τακτική ωορρηξία, όπως συχνά συμβαίνει στις πολυκυστικές ωοθήκες, και επιτρέπει ευέλικτο προγραμματισμό. Επειδή όμως δεν σχηματίζεται ωχρό σωμάτιο, η υποστήριξη με ορμόνες συνεχίζεται έως περίπου το τέλος του πρώτου τριμήνου, εφόσον υπάρξει κύηση.
Δεδομένα από μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι οι κύκλοι με ωορρηξία συνδέονται με λίγο χαμηλότερο κίνδυνο υπερτασικών επιπλοκών στην κύηση. Γι’ αυτό, όπου είναι εφικτό, πολλοί ιατροί προτιμούν τον φυσικό ή τροποποιημένο φυσικό κύκλο.
Η κρυοσυντήρηση εμβρύων εφαρμόζεται για δεκαετίες, και η υαλοποίηση για πάνω από δεκαπέντε χρόνια σε ευρεία κλίμακα. Τα παιδιά που γεννήθηκαν από κατεψυγμένα έμβρυα δεν εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών σε σύγκριση με όσα γεννήθηκαν από φρέσκα έμβρυα.
Ορισμένες διαφορές έχουν καταγραφεί στην πορεία της κύησης:
Οι διαφορές αυτές είναι μικρές σε απόλυτους αριθμούς. Η παρακολούθηση της κύησης γίνεται όπως σε κάθε εγκυμοσύνη, με προσοχή στην αρτηριακή πίεση και στην ανάπτυξη του εμβρύου.
Τα κρυοσυντηρημένα έμβρυα δεν είναι μόνο ιατρικό ζήτημα. Πριν από την κατάψυξη, το ζευγάρι υπογράφει γραπτή συναίνεση που καθορίζει τι θα γίνει με αυτά. Σκεφτείτε από πριν τα εξής:
Η συναίνεση ορίζει επίσης τι γίνεται σε περίπτωση διάστασης ή θανάτου ενός συντρόφου. Η διάρκεια φύλαξης έχει χρονικά όρια που προβλέπει η νομοθεσία, με δυνατότητα ανανέωσης κατόπιν κοινού αιτήματος. Ενημερώνετε πάντα τη μονάδα για αλλαγή διεύθυνσης ή τηλεφώνου, ώστε να μπορεί να επικοινωνήσει μαζί σας όταν πλησιάζει η λήξη.
Οι δύο επιλογές μοιάζουν, αλλά εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες:
Για γυναίκες χωρίς σταθερό σύντροφο, ή όταν υπάρχει αβεβαιότητα για τη σχέση, η κατάψυξη ωαρίων είναι συχνά η πιο ευέλικτη λύση. Σε ορισμένες περιπτώσεις συζητείται και συνδυασμός των δύο.
Την ημέρα της μεταφοράς ο εμβρυολόγος αποψύχει το έμβρυο με αντίστροφη διαδικασία: το θερμαίνει γρήγορα και το περνά από διαλύματα που απομακρύνουν σταδιακά τις κρυοπροστατευτικές ουσίες. Στη συνέχεια το έμβρυο παραμένει για λίγες ώρες στον επωαστήρα, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι επανέκτησε τη μορφή του.
Αν η κύηση επιβεβαιωθεί, η ορμονική υποστήριξη συνεχίζεται σύμφωνα με τις οδηγίες της ομάδας σας, και η παρακολούθηση περνά σταδιακά στον μαιευτήρα.
Η κατάψυξη από μόνη της σπάνια είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Τις πιθανότητες εγκυμοσύνης τις διαμορφώνουν κυρίως:
Η κρυοσυντήρηση εμβρύων είναι μια κοινή μέθοδος διατήρησης της γονιμότητας. Ουσιαστικά πρόκειται για μια διαδικασία όπου τα έμβρυα καταψύχονται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, ώστε να διατηρηθούν για μελλοντική χρήση.
Η κρυοσυντήρηση εμβρύων συμφωνείται με το ζευγάρι για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τα 5 έτη. Η συναίνεση δίνεται εγγράφως και από τους δύο συντρόφους, οι οποίοι πρέπει να είναι ενήλικοι. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, αν υπάρχουν αρκετά και ποιοτικά έμβρυα, το ζευγάρι δεν πρέπει να προχωρά σε νέο κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης πριν κάνει χρήση των κρυοσυντηρημένων εμβρύων.
Βιολογικά, στους -196 βαθμούς Κελσίου τα έμβρυα μπορούν να διατηρηθούν για πολλά χρόνια χωρίς ουσιαστική αλλοίωση, και έχουν περιγραφεί υγιείς γεννήσεις από έμβρυα που φυλάχθηκαν για μεγάλο διάστημα. Νομικά, η διάρκεια φύλαξης στην Ελλάδα έχει όρια που ορίζει η νομοθεσία, με δυνατότητα ανανέωσης μετά από κοινό αίτημα του ζευγαριού. Ρωτήστε τη μονάδα σας για τις ακριβείς προθεσμίες.
Με την υαλοποίηση, οι πιθανότητες κύησης από ένα κατεψυγμένο έμβρυο καλής ποιότητας είναι αντίστοιχες με εκείνες ενός φρέσκου εμβρύου, και σε ορισμένες ομάδες γυναικών, όπως όσες είχαν έντονη απόκριση στη διέγερση, μπορεί να είναι και καλύτερες. Τον σημαντικότερο ρόλο εξακολουθεί να παίζει η ηλικία της γυναίκας κατά την ωοληψία.
Συνήθως η μεταφορά γίνεται στον επόμενο ή στον μεθεπόμενο κύκλο, αφού έρθει η περίοδος μετά την ωοληψία και οι ωοθήκες επανέλθουν στο φυσιολογικό τους μέγεθος. Αν υπήρξαν συμπτώματα υπερδιέγερσης, ο ιατρός μπορεί να προτείνει λίγο μεγαλύτερη αναμονή.
Ναι. Πολλά ζευγάρια αποκτούν δεύτερο παιδί από έμβρυα που καταψύχθηκαν στον ίδιο κύκλο με το πρώτο. Το πλεονέκτημα είναι ότι τα έμβρυα διατηρούν την ποιότητα της ηλικίας που είχε η γυναίκα κατά την ωοληψία, ακόμη κι αν έχουν περάσει χρόνια.
Όχι. Η μεταφορά είναι ανώδυνη διαδικασία λίγων λεπτών, παρόμοια με ένα τεστ Παπανικολάου, και γίνεται χωρίς αναισθησία. Μετά από σύντομη παραμονή μπορείτε να επιστρέψετε στο σπίτι σας.
