- ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΑ MED4WOMAN ATHENS
- ΙΑΤΡΕΙΟ ΒΟΛΟΣ MED4WOMAN VOLOS
Μαιευτήρας Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο Γυναικολόγος Μαιευτήρας Παναγιώτης Πολύζος δραστηριοποιείται στο Institute of Life – Μονάδα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης του Μαιευτηρίου Ιασώ.
Ο σακχαρώδης διαβήτης χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Στο διαβήτη κύησης (gestational diabetes), αυτή η διαταραχή του μεταβολισμού του σακχάρου της γυναίκας ανακαλύπτεται η πρωτοεμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, συνήθως στο δεύτερο τρίμηνο. Παρουσιάζεται στο 4-8% των κυήσεων. Ο πλακούντας παράγει ορμόνες που μειώνουν τη δράση της ινσουλίνης (της ορμόνης που παράγεται από το πάγκρεας της γυναίκας με σκοπό να ρυθμίζει το σάκχαρό της). Σε γυναίκες με διαβήτη κύησης, η ινσουλίνη δεν καταφέρνει να ρυθμίσει σωστά τα επίπεδα του σακχάρου, με αποτέλεσμα το αυξημένο σάκχαρο να περνάει μέσω του πλακούντα στο έμβρυο.
Συνήθως οι περισσότερες έγκυες είναι ασυμπτωματικές. Παρ΄όλα αυτά, μπορεί να παρατηρηθούν κάποια συμπτώματα, όπως συχνές ουρολοιμώξεις και κολπίτιδες, αυξημένη δίψα, αυξημένη όρεξη, συχνοουρία, αλλαγή στην όραση, εύκολη κόπωση και αδυναμία.
Από την πρώτη επίσκεψη της στον μαιευτήρα, η γυναίκα πρέπει να ελέγχεται με μέτρηση σακχάρου νηστείας, το οποίο πρέπει να ελέγχεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Αν το σάκχαρο νηστείας είναι μεγαλύτερο από 92mgr/dl, τότε τίθεται η διάγνωση σακχαρώδη διαβήτη κύησης και η έγκυος γυναίκα χρήζει περαιτέρω αντιμετώπισης.
Σήμερα προτείνεται έλεγχος σακχάρου νηστείας, και εκ νέου μέτρηση μία και δύο ώρες μετά από λήψη 75 γραμμαρίων γλυκόζης. Εάν έστω και μια τιμή είναι ίση ή μεγαλύτερη των φυσιολογικών τιμών, τίθεται η διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη κύησης.
Οι φυσιολογικές τιμές στην καμπύλη σακχάρου (με 75 γραμμάρια γλυκόζης) είναι:
Πριν την εξέταση, οι οδηγίες για την σωστή προετοιμασία της εγκύου είναι οι εξής: Δύο μέρες πριν τη δοκιμασία, η έγκυος θα πρέπει να καταναλώνει υδατάνθρακες (μακαρόνια, ρύζι, δημητριακά, γλυκά). Η εξέταση θα πρέπει να γίνεται πρωί και η έγκυος θα πρέπει να παραμείνει νηστική (επιτρέπεται μόνο το νερό), από το προηγούμενο βράδυ μέχρι να συμπληρωθεί το 12ωρο.
Ο διαβήτης κύησης μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε έγκυο, ακόμη και χωρίς κανέναν προδιαθεσικό παράγοντα. Γι’ αυτό η καμπύλη σακχάρου γίνεται σε όλες. Η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη όταν:
Σε γυναίκες υψηλού κινδύνου ο γιατρός μπορεί να ζητήσει έλεγχο σακχάρου ήδη από το πρώτο τρίμηνο και να επαναλάβει την καμπύλη στις 24 με 28 εβδομάδες.
Στο διάστημα της αναμονής μένετε καθιστή, δεν τρώτε και δεν καπνίζετε. Η εξέταση διαρκεί περίπου δυόμισι ώρες. Το διάλυμα είναι πολύ γλυκό και σε ορισμένες γυναίκες προκαλεί ναυτία. Αν κάνετε εμετό, η εξέταση επαναλαμβάνεται άλλη ημέρα.
Πότε τίθεται η διάγνωση: αρκεί μία μόνο τιμή ίση ή μεγαλύτερη από τα όρια, δηλαδή 92 mg/dl νηστείας, 180 mg/dl στη μία ώρα ή 153 mg/dl στις δύο ώρες.
Όταν το σάκχαρο της μητέρας μένει υψηλό, περνά στο έμβρυο μέσω του πλακούντα. Το πάγκρεας του εμβρύου απαντά παράγοντας περισσότερη ινσουλίνη, που λειτουργεί σαν αυξητική ορμόνη. Αν ο διαβήτης δεν ρυθμιστεί, αυξάνεται η πιθανότητα για:
Το σημαντικό είναι ότι με σωστή ρύθμιση του σακχάρου οι κίνδυνοι αυτοί πλησιάζουν εκείνους μιας εγκυμοσύνης χωρίς διαβήτη. Ο διαβήτης κύησης δεν προκαλεί συγγενείς ανωμαλίες, γιατί εμφανίζεται μετά τον σχηματισμό των οργάνων.
Η διατροφή είναι η πρώτη και συχνά η μόνη θεραπεία. Περίπου επτά με οκτώ στις δέκα γυναίκες ρυθμίζονται χωρίς φάρμακα. Στόχος δεν είναι να κοπούν οι υδατάνθρακες, αλλά να μοιραστούν σωστά μέσα στην ημέρα.
Το πρωινό θέλει προσοχή: το πρωί η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι μεγαλύτερη. Προτιμήστε αυγό με μια φέτα ψωμί ολικής ή γιαούρτι με ξηρούς καρπούς αντί για δημητριακά και χυμό. Ένα μικρό σνακ με πρωτεΐνη πριν από τον ύπνο βοηθά το πρωινό σάκχαρο νηστείας.
Γενικές ιδέες για ισορροπημένα γεύματα θα βρείτε στο άρθρο για τις καλύτερες τροφές για την εγκυμοσύνη. Το ακριβές διαιτολόγιο το καθορίζει διαιτολόγος ή ο γιατρός σας, με βάση το βάρος και τις μετρήσεις σας.
Άσκηση: ένα περπάτημα 15 με 20 λεπτών μετά τα κύρια γεύματα μειώνει αισθητά το μεταγευματικό σάκχαρο. Συνολικά στοχεύετε σε 150 λεπτά μέτριας δραστηριότητας την εβδομάδα, εφόσον δεν υπάρχει μαιευτική αντένδειξη.
Αυτοέλεγχος: θα μετράτε το σάκχαρό σας στο σπίτι, συνήθως τέσσερις φορές την ημέρα: το πρωί νηστική και μετά τα τρία κύρια γεύματα. Οι συνήθεις στόχοι είναι:
Ινσουλίνη: αν μετά από μία με δύο εβδομάδες σωστής διατροφής οι τιμές παραμένουν πάνω από τους στόχους, προστίθεται ινσουλίνη. Δεν περνά τον πλακούντα και είναι απολύτως ασφαλής για το έμβρυο. Η ανάγκη για ινσουλίνη δεν σημαίνει ότι κάνατε κάτι λάθος: σημαίνει ότι ο πλακούντας παράγει πολλές ορμόνες που ανεβάζουν το σάκχαρο.
Με καλά ρυθμισμένο διαβήτη και φυσιολογικό βάρος εμβρύου, ο τοκετός μπορεί να γίνει φυσιολογικά και κοντά στην πιθανή ημερομηνία. Στο τρίτο τρίμηνο η ανάπτυξη του εμβρύου παρακολουθείται με υπερηχογράφημα και, όταν χρειάζεται, με καρδιοτοκογράφημα NST.
Μετά τον τοκετό το σάκχαρο επανέρχεται συνήθως αμέσως στα φυσιολογικά. Χρειάζεται όμως:
Οι γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης έχουν σημαντικά αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2 τα επόμενα χρόνια. Ο θηλασμός, το φυσιολογικό βάρος και η άσκηση μειώνουν αυτόν τον κίνδυνο.
Όταν η διατροφή και η άσκηση δεν αρκούν, η επιλογή του φαρμάκου εξατομικεύεται. Η ινσουλίνη παραμένει η θεραπεία αναφοράς, γιατί δεν περνά τον πλακούντα. Η μετφορμίνη σε δισκία χρησιμοποιείται σε ορισμένες χώρες ως πρώτη φαρμακευτική επιλογή, κυρίως όταν το πρόβλημα είναι το σάκχαρο νηστείας ή η γυναίκα δυσκολεύεται με τις ενέσεις. Περνά τον πλακούντα, και παρότι τα μέχρι σήμερα δεδομένα για τα παιδιά είναι γενικά καθησυχαστικά, η μακροχρόνια παρακολούθηση είναι περιορισμένη. Η απόφαση παίρνεται μαζί με τον γιατρό σας.
Με την ινσουλίνη υπάρχει πιθανότητα το σάκχαρο να πέσει κάτω από 70 mg/dl. Τα συμπτώματα είναι τρέμουλο, εφίδρωση, ταχυκαρδία, έντονη πείνα, ζάλη ή σύγχυση.
Αν η υπογλυκαιμία επαναλαμβάνεται ή συνοδεύεται από σύγχυση, ενημερώστε άμεσα τον γιατρό σας για αναπροσαρμογή της δόσης.
Ο διαβήτης κύησης αλλάζει λίγο το πρόγραμμα των επισκέψεων στο τρίτο τρίμηνο. Το βασικό εργαλείο είναι οι μαιευτικοί υπέρηχοι ανάπτυξης, που δείχνουν αν το μωρό μεγαλώνει πολύ γρήγορα, κυρίως στην περίμετρο της κοιλιάς, και αν αυξάνεται το αμνιακό υγρό.
Όταν το σάκχαρο ρυθμίζεται μόνο με διατροφή και όλα είναι φυσιολογικά, οι οδηγίες προτείνουν ο τοκετός να μην ξεπεράσει τις 40 εβδομάδες και 6 ημέρες. Με ινσουλίνη ή μετφορμίνη, ο τοκετός προγραμματίζεται συχνά μεταξύ 39 και 40 εβδομάδων. Νωρίτερος τοκετός συζητείται μόνο όταν η ρύθμιση είναι κακή ή υπάρχουν επιπλοκές. Κατά τη διάρκεια των ωδινών το σάκχαρο μετράται τακτικά και, αν χρειαστεί, χορηγείται ινσουλίνη ενδοφλέβια.
Στη μήτρα, το πάγκρεας του μωρού συνήθισε να παράγει περισσότερη ινσουλίνη. Μετά τη γέννα, όταν σταματά η παροχή σακχάρου από τη μητέρα, μπορεί για λίγες ώρες να ρίξει το σάκχαρό του. Γι’ αυτό:
Ο θηλασμός είναι ιδανικός, γιατί το πρωτόγαλα σταθεροποιεί το σάκχαρο του νεογνού. Σε συνεννόηση με τον γιατρό σας, μπορεί να συλλέξετε πρωτόγαλα με το χέρι από τις 36 εβδομάδες και να το φυλάξετε κατεψυγμένο σε μικρές σύριγγες, ώστε να υπάρχει διαθέσιμο τις πρώτες ώρες.
Ο διαβήτης κύησης επανεμφανίζεται συχνά σε επόμενη κύηση, σε ορισμένες μελέτες έως και σε μία στις δύο γυναίκες. Η πιθανότητα μειώνεται με όσα κάνετε πριν από τη νέα σύλληψη:
Αν σχεδιάζετε νέα κύηση, ο οδηγός για το πώς να μείνω έγκυος περιλαμβάνει και τα γενικά βήματα προετοιμασίας.
Σάκχαρο νηστείας κάτω από 92 mg/dl, στη μία ώρα κάτω από 180 mg/dl και στις δύο ώρες κάτω από 153 mg/dl. Αν έστω και μία τιμή είναι ίση ή υψηλότερη, τίθεται η διάγνωση διαβήτη κύησης.
Μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας κύησης. Σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να γίνει έλεγχος και νωρίτερα, από το πρώτο τρίμηνο.
Συνήθως όχι, γι’ αυτό ο έλεγχος γίνεται σε όλες τις εγκύους. Όταν υπάρχουν, είναι έντονη δίψα, συχνοουρία, κόπωση και συχνές ουρολοιμώξεις ή κολπίτιδες.
Στις περισσότερες γυναίκες ναι. Χρειάζεται όμως επανέλεγχος με καμπύλη σακχάρου 6 με 12 εβδομάδες μετά τη γέννα και τακτική παρακολούθηση, γιατί ο κίνδυνος για διαβήτη τύπου 2 είναι αυξημένος.
Ναι, όταν το σάκχαρο είναι καλά ρυθμισμένο και το εκτιμώμενο βάρος του μωρού είναι φυσιολογικό. Ο τρόπος και ο χρόνος του τοκετού αποφασίζονται εξατομικευμένα.
Αν η μέτρηση είναι κάτω από 70 mg/dl ή έχετε τρέμουλο, εφίδρωση και ζάλη, πάρτε 15 γραμμάρια γρήγορης ζάχαρης, όπως μισό ποτήρι χυμό, και ξαναμετρήστε σε 15 λεπτά. Ενημερώστε τον γιατρό σας για να προσαρμοστεί η δόση της ινσουλίνης.
Η πιθανότητα είναι αυξημένη, όμως δεν είναι βέβαιη. Η απώλεια βάρους, η άσκηση και ο πρώιμος έλεγχος σακχάρου στην επόμενη κύηση μειώνουν τον κίνδυνο και επιτρέπουν έγκαιρη αντιμετώπιση.
Ναι. Μετά τον τοκετό η ινσουλίνη συνήθως διακόπτεται αμέσως. Ο θηλασμός ενθαρρύνεται, γιατί σταθεροποιεί το σάκχαρο του νεογνού και μειώνει τον μελλοντικό κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 για τη μητέρα.
Τα παιδιά μητέρων με διαβήτη κύησης έχουν κάπως αυξημένη πιθανότητα για παχυσαρκία και μεταβολικά προβλήματα αργότερα. Η καλή ρύθμιση στην κύηση, ο θηλασμός και ο υγιεινός τρόπος ζωής της οικογένειας μειώνουν αυτόν τον κίνδυνο.
