- ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΑ MED4WOMAN ATHENS
- ΙΑΤΡΕΙΟ ΒΟΛΟΣ MED4WOMAN VOLOS
Μαιευτήρας Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο Γυναικολόγος Μαιευτήρας Παναγιώτης Πολύζος δραστηριοποιείται στο Institute of Life – Μονάδα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης του Μαιευτηρίου Ιασώ.
Τα ινομυώματα μήτρας είναι καλοήθεις όγκοι (διογκώσεις) από τον μυϊκό ιστό της μήτρας γνωστά κι ως λειομυώματα ή μυώματα. Παρατηρούνται διαφοροποιήσεις σχετικά με το μέγεθος, τη θέση και το σχήμα τους. Ανευρίσκονται εντός της μήτρας, στην εξωτερική της επιφάνεια ή στο τοίχωμά της.
Τα ενδοτοιχωματικά ινομυώματα εμφανίζονται εντός των μυϊκών τοιχωμάτων της μήτρας. Το μέγεθός τους μπορεί να αυξηθεί αρκετά, προκαλώντας διόγκωση της μήτρας.
Τα υπορρογόνια ινομυώματα αναπτύσσονται στο εξωτερικό της μήτρας , γνωστό ως ορογόνος χιτώνας. Μπορούν να αναπτυχθούν πολύ σε μέγεθος, ώστε να διαφοροποιούν σχηματικά ανομοιωγενώς τη μήτρα.
Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα προβάλλουν ολικώς ή μερικώς στην κοιλότητα της μήτρας και την παραμορφώνουν. Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα είναι δυνατόν να προκαλέσουν υπογονιμότητα, ενώ το κύριο σύμπτωμά τους είναι η ανώμαλη αιμορραγία της μήτρας. Είναι τα λιγότερο κοινά σε σχέση με τους άλλους τύπους ινομυωμάτων.
Οι υπορρογόνιοι όγκοι αναπτύσσουν μία λεπτή βάση – μίσχο που στηρίζει το ινομύωμα. Όταν αυτό συμβαίνει, ονομάζονται μισχωτά ινομυώματα.
Τα συμπτώματα εξαρτώνται και διαφοροποιούνται αναλόγως του αριθμού, της θέσης και του μεγέθους των ινομυωμάτων. Τα συμπτώματα των ινομυωμάτων μπορεί να περιλαμβάνουν:
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η διάγνωση των ινομυωμάτων γίνεται κατά τη συνήθη γυναικολογική (κλινική) εξέταση. Το γυναικολογικό υπερηχογράφημα και άλλες απεικονιστικές μέθοδοι, όπως η αξονική και η μαγνητική τομογραφία, συμβάλλουν στην επιβεβαίωση της κλινικής διάγνωσης και βοηθούν στη διαφορική διάγνωση, με τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων με την ίδια κλινική εικόνα.
Ο γυναικολόγος αναπτύσσει πάντα ένα θεραπευτικό πλάνο αντιμετώπισης βασιζόμενο στην αναπαραγωγική ηλικία, το μέγεθος των ινομυωμάτων, την τεκνοποίηση και τη γενικότερη εικόνα της υγείας της ασθενούς.
Οι αγωνιστές της εκλυτικής ορμόνης των γοναδοτροπινών (GnRH), όπως η λευπροδίλη, μειώνουν τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Αυτό σταδιακά θα σταματήσει την εμμηνόρροια και θα συρρικνώσει τα ινομυώματα.
Οι από του στόματος ανταγωνιστές της GnRH, όπως η ρελουγκολίξη (σε συνδυασμό με χαμηλή δόση ορμονών), μειώνουν την αιμορραγία και τα συμπτώματα. Λειτουργούν σταματώντας την παραγωγή της θυλακιοτρόπου (FSH) και της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH).
Τα περισσότερα ινομυώματα μήτρας δεν εμποδίζουν τη σύλληψη ούτε μια φυσιολογική κύηση. Πρόβλημα δημιουργούν κυρίως τα υποβλεννογόνια, που παραμορφώνουν την κοιλότητα της μήτρας και δυσκολεύουν την εμφύτευση, και τα πολύ μεγάλα ή πολλαπλά. Σε αυτές τις περιπτώσεις συζητείται αφαίρεση πριν από την προσπάθεια για παιδί, συχνά με υστεροσκόπηση ή λαπαροσκόπηση.
Για το τι αλλάζει όταν μείνετε έγκυος με ινομυώματα, τους κινδύνους και τον τοκετό, διαβάστε τον οδηγό για τα ινομυώματα στην εγκυμοσύνη.
Η υστερεκτομή (αφαίρεση μήτρας) αποτελεί την επιλογή σε συμπτωματικές γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν ήδη τεκνοποιήσει. Μπορεί να διενεργηθεί κοιλιακή υστερεκτομή, διακολπική υστερεκτομή ή λαπαροσκοπική υστερεκτομή.
Σε γυναίκες που επιθυμούν να τεκνοποιήσουν στο μέλλον η εξαίρεση μόνο των ινομυωμάτων με διατήρηση της μήτρας αποτελεί την καλύτερη κι ασφαλέστερη μέθοδο. Η προσέγγιση κι εδώ μπορεί να γίνει ανοικτά με τομή στην κοιλιά, λαπαροσκοπικά ή υστεροσκοπικά σε περιπτώσεις υποβλεννογονίων ινομυωμάτων.
Έγχυση μικροσκοπικών σωματιδίων (σε μέγεθος κόκκου άμμου) στα αιμοφόρα αγγεία που καταλήγουν στη μήτρα. Τα σωματίδια αυτά αποκόπτουν τη ροή του αίματος προς το ινομύωμα, προκαλώντας τη συρρίκνωσή του.
Τα κύματα υπερήχων κατευθύνονται προς τα ινομυώματα διαδερμικά, με τη βοήθεια της μαγνητικής τομογραφίας. Μελέτες δείξαν ότι οι γυναίκες έχουν πολύ βελτιωμένα συμπτώματα για έως και 1 έτος μετά τη διαδικασία.
Τα ινομυώματα μήτρας συνήθως αφαιρούνται είτε με λαπαροσκοπική χειρουργική είτε με ανοιχτό χειρουργείο. Ενώ υπάρχει ακόμα μια λύση που είναι πιο ριζική και είναι η ολική αφαίρεση της μήτρας με υστερεκτομή. Στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν υπάρχουν επιπλοκές στα πλαίσια ενός χειρουργείου και δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για κάτι. Ωστόσο, αυτό κάποιες φορές εξαρτάται και από την εκάστοτε περίπτωση και για αυτό καλό είναι πρώτα να έρθετε σε επαφή με τον γυναικολόγο σας.
Στις περισσότερες των περιπτώσεων ισχύει ο κανόνας ότι είναι καλύτερο η αφαίρεση να γίνει σε μικρή ηλικία και σε γυναίκες οι οποίες προτιμούν να διατηρήσουν την μήτρα τους. Η αφαίρεση μήτρας είναι καλύτερο να γίνει σε γυναίκες που έχουν τεκνοποιήσει ή σε αυτές που δεν τους ενδιαφέρει να τεκνοποιήσουν, καθώς ο μόνος τρόπος να είμαστε 100% σίγουροι ότι δεν θα ξανά δημιουργηθεί είναι να αφαιρεθούν.
Για όλους αυτούς τους λόγους είναι καλό η επέμβαση να γίνεται σε νεαρότερες ηλικίες, ωστόσο αυτό δεν αποτελεί απαγορευτικό ότι μπορεί να γίνει και σε μεγαλύτερη.
Το κόστος καθορίζεται κατόπιν επικοινωνίας με τον γυναικολόγο σας, και διαφοροποιείται αναλόγως της μεθόδου αντιμετώπισης που θα εφαρμοστεί κατά περίπτωση.
Όταν τα ινομυώματα είναι πολλαπλά και η γυναίκα δεν επιθυμεί άλλη εγκυμοσύνη, μία από τις οριστικές λύσεις είναι η λαπαροσκοπική ολική υστερεκτομή.
Τα ινομυώματα είναι ο συχνότερος καλοήθης όγκος του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος. Σε μεγάλες μελέτες με υπερηχογράφημα, έως και επτά στις δέκα γυναίκες έχουν τουλάχιστον ένα ινομύωμα μέχρι την ηλικία των 50 ετών. Οι περισσότερες δεν το γνωρίζουν, γιατί δεν έχουν συμπτώματα.
Η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή. Ξέρουμε ότι κάθε ινομύωμα ξεκινά από ένα μόνο λείο μυϊκό κύτταρο της μήτρας που αποκτά γενετική αλλαγή (συχνότερα στο γονίδιο MED12) και αρχίζει να πολλαπλασιάζεται. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη λειτουργούν σαν «καύσιμο» για την ανάπτυξή του.
Οι εγκυμοσύνες, αντίθετα, φαίνεται ότι μειώνουν ελαφρά τον κίνδυνο. Τίποτα από τα παραπάνω δεν σημαίνει ότι θα αναπτύξετε σίγουρα ινομυώματα. Δείχνει απλώς ποιες γυναίκες ωφελούνται από τακτικό γυναικολογικό υπερηχογράφημα.
Τα μεγάλα ενδοτοιχωματικά και υπορρογόνια ινομυώματα συχνά δεν επηρεάζουν καθόλου την περίοδο. Προκαλούν όμως ενοχλήσεις επειδή καταλαμβάνουν χώρο στη μικρή πύελο και πιέζουν τα γειτονικά όργανα.
Πολλές γυναίκες αποδίδουν αυτά τα συμπτώματα στην ηλικία ή στο ευερέθιστο έντερο. Αν συνυπάρχουν με βαριά περίοδο ή φούσκωμα στο κάτω μέρος της κοιλιάς, ένα απλό υπερηχογράφημα δίνει γρήγορα την απάντηση.
Η έντονη αιμορραγία είναι το πιο συχνό πρόβλημα που φέρνει μια γυναίκα με ινομυώματα στον γυναικολόγο. Με τον καιρό, η απώλεια αίματος εξαντλεί τις αποθήκες σιδήρου του οργανισμού.
Κόπωση που δεν περνά με ξεκούραση, λαχάνιασμα στις σκάλες, ταχυπαλμία, ωχρότητα, πονοκέφαλος, τριχόπτωση και εύθραυστα νύχια. Μια γενική αίματος και μέτρηση φερριτίνης δείχνουν πόσο έχει επηρεαστεί ο οργανισμός.
Η αναιμία αντιμετωπίζεται παράλληλα με τα ινομυώματα, με σίδηρο από το στόμα ή, όταν χρειάζεται γρήγορη αποκατάσταση, ενδοφλέβια. Αν προγραμματίζεται χειρουργείο, η διόρθωση της αναιμίας πριν από την επέμβαση μειώνει τον κίνδυνο μετάγγισης.
Δεν χρειάζονται όλες οι γυναίκες ενέσεις ή χειρουργείο. Συχνά ο στόχος είναι απλώς να μειωθεί η αιμορραγία και ο πόνος, ώστε να αντέξετε άνετα μέχρι την εμμηνόπαυση ή μέχρι μια προγραμματισμένη εγκυμοσύνη.
Η ουλιπριστάλη 5 mg, που χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για ινομυώματα, έχει πλέον περιορισμένη χρήση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων λόγω σπάνιων αλλά σοβαρών ηπατικών βλαβών. Καμία φαρμακευτική θεραπεία δεν «εξαφανίζει» μόνιμα τα ινομυώματα. Όταν διακοπεί, τα συμπτώματα συνήθως επανέρχονται.
Ένα μικρό ινομύωμα που δεν προκαλεί συμπτώματα και δεν επηρεάζει την κοιλότητα της μήτρας συνήθως απλώς παρακολουθείται. Η στάση αυτή δεν σημαίνει αδιαφορία, αλλά ενεργή επιτήρηση.
Σε μελέτες παρακολούθησης, ο ρυθμός ανάπτυξης διαφέρει πολύ από γυναίκα σε γυναίκα και ακόμη και ανάμεσα σε ινομυώματα της ίδιας μήτρας. Κάποια μεγαλώνουν αργά, άλλα μένουν σταθερά για χρόνια και ορισμένα μικραίνουν αυθόρμητα.
Η βαριά περίοδος και ο πυελικός πόνος δεν οφείλονται πάντα σε ινομυώματα. Συχνά δύο καταστάσεις συνυπάρχουν, και αυτό αλλάζει τη θεραπεία.
Όταν υπάρχει υποψία για βλάβη μέσα στην κοιλότητα, η υστεροσκόπηση επιτρέπει άμεση οπτική επιβεβαίωση και, συχνά, αφαίρεση στην ίδια συνεδρία.
Ο χρόνος επιστροφής στην καθημερινότητα εξαρτάται κυρίως από την τεχνική και από το πόσο βαθιά στο τοίχωμα βρισκόταν το ινομύωμα.
Αν το τοίχωμα της μήτρας χρειάστηκε εκτεταμένη συρραφή, συνήθως συστήνεται αναμονή μερικών μηνών πριν από νέα προσπάθεια σύλληψης. Ο οδηγός για τα ινομυώματα στην κύηση εξηγεί αναλυτικά τι αλλάζει όταν υπάρχει ήδη εγκυμοσύνη.
Τα περισσότερα ινομυώματα εξελίσσονται αργά και ήπια. Υπάρχουν όμως καταστάσεις που δεν πρέπει να περιμένουν το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού.
Σε αυτές τις περιπτώσεις επικοινωνήστε με τον γυναικολόγο σας την ίδια ημέρα ή απευθυνθείτε σε εφημερεύον νοσοκομείο.
Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι. Η κακοήθεια (σάρκωμα) είναι εξαιρετικά σπάνια.
Όχι. Όσα δεν προκαλούν συμπτώματα και δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα απλώς παρακολουθούνται με υπερηχογράφημα.
Κυρίως τα υποβλεννογόνια, που παραμορφώνουν την κοιλότητα της μήτρας. Τα υπόλοιπα συνήθως δεν επηρεάζουν τη σύλληψη.
Ναι, στις περισσότερες γυναίκες συρρικνώνονται, επειδή μειώνονται τα οιστρογόνα.
Μπορεί να εμφανιστούν νέα ινομυώματα, ιδιαίτερα σε νεότερες γυναίκες με πολλαπλά ινομυώματα.
Δεν υπάρχει σταθερός ρυθμός. Σε μελέτες παρακολούθησης, η μέση αύξηση ήταν μικρή, αλλά με τεράστιες διαφορές: ορισμένα ινομυώματα μένουν σταθερά για χρόνια, άλλα μεγαλώνουν πιο γρήγορα και κάποια συρρικνώνονται μόνα τους. Γι’ αυτό ο επανέλεγχος με υπερηχογράφημα είναι ο μόνος αξιόπιστος τρόπος να ξέρετε τι συμβαίνει στη δική σας περίπτωση.
Μεγάλα ινομυώματα μπορούν να διογκώσουν την κάτω κοιλιά και να δώσουν αίσθημα φουσκώματος ή βάρους στην πύελο. Το σωματικό βάρος αυξάνεται ελάχιστα, εκτός αν η μήτρα είναι πολύ μεγάλη. Αν η μέση σας φαρδαίνει χωρίς αλλαγή στη διατροφή, αξίζει γυναικολογικός έλεγχος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι. Τα σύγχρονα αντισυλληπτικά χαμηλής δόσης δεν φαίνεται να μεγαλώνουν τα ινομυώματα και συχνά μειώνουν την αιμορραγία. Η ορμονική θεραπεία της εμμηνόπαυσης μπορεί να προκαλέσει μικρή ανάπτυξη σε ορισμένες γυναίκες, οπότε χρειάζεται παρακολούθηση με υπερηχογράφημα. Η επιλογή γίνεται πάντα εξατομικευμένα.
Η ισορροπημένη διατροφή με λαχανικά, φρούτα και λιγότερο κόκκινο κρέας, η διατήρηση φυσιολογικού βάρους και η διόρθωση της έλλειψης βιταμίνης D συνδέονται με μικρότερο κίνδυνο σε παρατηρητικές μελέτες. Δεν υπάρχει όμως δίαιτα ή συμπλήρωμα που να εξαφανίζει ινομυώματα που ήδη υπάρχουν. Μην καθυστερείτε τη θεραπεία βασιζόμενες μόνο σε συμπληρώματα.
