- ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΑ MED4WOMAN ATHENS
- ΙΑΤΡΕΙΟ ΒΟΛΟΣ MED4WOMAN VOLOS
Μαιευτήρας Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο Γυναικολόγος Μαιευτήρας Παναγιώτης Πολύζος δραστηριοποιείται στο Institute of Life – Μονάδα Εξωσωματικής Γονιμοποίησης του Μαιευτηρίου Ιασώ.
Οι κύστεις είναι χώροι γεμάτοι με υγρό που αναπτύσσονται στις ωοθήκες μιας γυναίκας. Κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού έμμηνου κύκλου αναπτύσσονται μικρές κύστεις που εξαφανίζονται όταν αρχίζει η επόμενη εμμηνορρυσία.
Αυτό συμβαίνει καθ’ όλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας των περισσότερων γυναικών. Αυτές οι κύστεις είναι αθώες και προκαλούν ελάχιστα ενοχλήματα. Ωστόσο, μερικές κύστεις διογκώνονται, μερικές περιέχουν αίμα, άλλες συστρέφονται και προκαλούν προβλήματα, όπως αιμορραγία ή/ και πόνο και μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική αντιμετώπιση.
Ορισμένες κύστες μεγαλώνουν και πρέπει να αντιμετωπιστούν είτε με φάρμακα είτε με χειρουργική αφαίρεση. Ένα μικρό ποσοστό των κυστών είναι σοβαρές είτε γιατί σπάνε είτε γιατί γίνονται καρκινογόνες.
Παρόλο που οι νεαρές γυναίκες είναι επιρρεπείς στις κύστες, οι περισσότερες είναι ακίνδυνες και φεύγουν χωρίς θεραπεία. Ορισμένες κύστες μπορούν να προκαλέσουν πόνο κατά τη διάρκεια του σεξ ή να δημιουργήσουν το αίσθημα της πληρότητας/ πίεσης στην κοιλιακή χώρα.
Οι περισσότερες κύστεις ωοθηκών είναι καλοήθεις (όχι καρκινικές). Μερικοί τύποι καλοηθών κύστεων ωοθηκών είναι οι ακόλουθοι:
Η διαγνωστική προσπέλαση περιλαμβάνει τη φυσική εξέταση, προσδιορισμό στο αίμα δεικτών για όγκους ωοθηκών (CA-125), υπερηχογράφημα και λαπαροσκόπηση.
Η ενδομητρίωση μπορεί να ενθαρρύνει τις ανώμαλες κύστες όταν η επένδυση της μήτρας έχει αποκοπεί και μεγαλώνει πάνω στις ωοθήκες. Αυτού του είδους τις κύστες, οι γιατροί τις αποκαλούν ‘chocolate cysts’ (σοκολατοειδείς), γιατί περιέχουν παλιό σκούρο αίμα.
Κάθε μήνα, αυτές οι κηλίδες της επένδυσης της μήτρας αιμορραγούν, αλλά το αίμα παγιδεύεται μέσα στην κύστη βοηθώντας την να μεγαλώσει. Ορισμένες κύστες μεγαλώνουν στο μέγεθος του γκρέιπφρουτ! Στο τέλος αυτές οι κύστες σπάνε. Κατά το σπάσιμό τους, μπορούν να προξενήσουν ζημιά στην ωοθήκη και να προκαλέσουν οξύ πόνο.
Η θεραπεία περιλαμβάνει την παρακολούθηση και τη λαπαροσκοπική χειρουργική.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Η κυστεκτομή των ωοθηκών είναι μία χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση μιας ή και περισσοτέρων κυστών από την ωοθήκη σας. Η λαπαροσκοπική χειρουργική είναι ελάχιστα επεμβατική χειρουργική τεχνική που χρησιμοποιεί μόνο μερικές μικρές τομές στον ευρύτερο κοιλιακό σας χώρο.
Πολλές γυναίκες θα έχουν τουλάχιστον μια κύστη ωοθηκών κάποια στιγμή σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Οι κύστεις αυτές συνήθως δεν προκαλούν σχεδόν καθόλου συμπτώματα. Ωστόσο, εάν μια κύστη προκαλεί επώδυνα ή ενοχλητικά συμπτώματα, η χειρουργική αφαίρεση τους μπορεί να είναι η καλύτερη επιλογή θεραπείας.
Μια κύστη ωοθηκών μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθεί εάν:
Μια μικρή τομή θα γίνει ακριβώς κάτω από τον αφαλό. Στη συνέχεια, θα τοποθετηθεί ένα λαπαροσκόπιο. Αυτός είναι ένας λεπτός σωλήνας με κάμερα στο άκρο. Το αέριο διοξείδιο του άνθρακα θα διοχετεύεται στην κοιλιά για να επιτρέψει στον γιατρό να δει τα όργανα καλύτερα. Το λαπαροσκόπιο θα χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό της κύστης. Όταν βρεθεί, θα γίνουν μία ή δύο ακόμη τομές. Μέσα από αυτά θα μπουν μικρά εργαλεία. Η κύστη θα αφαιρεθεί. Ο ιστός θα σταλεί οπωσδήποτε για παθολογοανατομική εξέταση. Εάν εντοπιστεί καρκίνος, μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθούν και οι δύο ωοθήκες. Τα όργανα θα αφαιρεθούν. Η περιοχή της τομής θα κλείσει με ράμματα ή συνδετήρες. Θα τοποθετηθούν επίδεσμοι στην περιοχή. Ο γυναικολόγος μπορεί να χρειαστεί να προχωρήσει σε ανοιχτή χειρουργική επέμβαση εάν η διαδικασία δεν μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά. Κατά τη διάρκεια μιας ανοιχτής χειρουργικής επέμβασης, θα γίνει μια μεγαλύτερη τομή στην κοιλιά για να γίνει η επέμβαση.
Αυτή η διαδικασία έχει πολύ μικρούς κίνδυνους: Κάποιοι από αυτούς είναι:
Η χειρουργική ομάδα μπορεί να συναντηθεί μαζί σας προεγχειρητικά, για να σας μιλήσει για:
Εξετάσεις που θα χρειαστεί να γίνουν πριν από την επέμβαση:
Θα χρειαστούν έως και 2 εβδομάδες για να επουλωθεί πλήρως. Η σωματική δραστηριότητα θα είναι περιορισμένη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το σεξ θα πρέπει να αποφευχθεί. Ζητήστε βοήθεια με τις καθημερινές σας δραστηριότητες και καθυστερήστε την επιστροφή σας στη δουλειά.
Καλέστε το γυναικολόγο σας εάν δεν βελτιώνεστε ή έχετε:
Μετά τη διαδικασία, είναι απολύτως φυσιολογικό η περιοχή του ομφαλού και της κοιλιάς σας να πονάει αρκετά και πιθανώς να μελανιάσει.
Οι ώμοι και η πλάτη σας μπορεί να πονούν από το αέριο που τοποθετείται στην κοιλιά σας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Μπορεί να έχετε κάποια κολπική αιματηρή έκκριση ή αιματηρές κηλίδες μετά την επέμβαση. Οι τομές στην κοιλιά σας θα κλείσουν με ενδοδερμικά ράμματα και μπορεί να είναι καλυμμένο με αυτοκόλλητα επιθέματα.
Οι περισσότερες κύστεις ωοθηκών βρίσκονται τυχαία, σε ένα υπερηχογράφημα ρουτίνας. Δεν πονούν και δεν αλλάζουν τον κύκλο. Όταν όμως μεγαλώσουν ή αιμορραγήσουν, ο οργανισμός στέλνει σήματα που αξίζει να αναγνωρίζετε.
Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι αποκλειστικό των κύστεων. Μόνο η εξέταση με διακολπικό υπερηχογράφημα δίνει βέβαιη απάντηση.
Δύο επιπλοκές απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα, γιατί κάθε ώρα καθυστέρησης μπορεί να κοστίσει την ωοθήκη.
Η κύστη κάνει την ωοθήκη βαρύτερη, και η ωοθήκη μπορεί να περιστραφεί γύρω από τα αγγεία που την τροφοδοτούν. Ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως όταν η κύστη ξεπερνά περίπου τα 5 εκατοστά. Χαρακτηριστικός είναι ο ξαφνικός, πολύ έντονος πόνος στη μία πλευρά, συχνά μαζί με ναυτία και εμέτους. Αντιμετωπίζεται χειρουργικά, συνήθως λαπαροσκοπικά, με «ξεστρίψιμο» και διατήρηση της ωοθήκης όποτε είναι δυνατό.
Συχνά συμβαίνει μετά από επαφή ή έντονη άσκηση. Οι περισσότερες ρήξεις προκαλούν πόνο που υποχωρεί σταδιακά μέσα σε μία έως δύο ημέρες. Αν όμως η κύστη αιμορραγεί μέσα στην κοιλιά, μπορεί να χρειαστεί επέμβαση.
Πηγαίνετε άμεσα σε νοσοκομείο αν έχετε:
Το διακολπικό υπερηχογράφημα είναι η βασική εξέταση. Ο γιατρός δεν κοιτάζει μόνο το μέγεθος, αλλά κυρίως τα χαρακτηριστικά της κύστης.
Οι εξειδικευμένοι υπερηχογραφιστές χρησιμοποιούν διεθνή συστήματα ταξινόμησης, όπως το IOTA και το O-RADS, που εκτιμούν με αξιοπιστία την πιθανότητα κακοήθειας. Όταν η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη, η μαγνητική τομογραφία βοηθά στη διάκριση.
Ο καρκινικός δείκτης CA-125 αυξάνεται και σε πολλές καλοήθεις καταστάσεις: ενδομητρίωση, ινομυώματα, φλεγμονή της πυέλου, ακόμη και κατά την περίοδο. Γι’ αυτό σε νέες γυναίκες ερμηνεύεται με προσοχή. Είναι πιο χρήσιμος μετά την εμμηνόπαυση.
Μια απλή λειτουργική κύστη σε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας συνήθως εξαφανίζεται σε 6 έως 12 εβδομάδες. Ο επανέλεγχος γίνεται ιδανικά στην αρχή του επόμενου κύκλου, λίγες ημέρες μετά το τέλος της περιόδου, όταν η ωοθήκη είναι πιο «ήσυχη».
Μετά την εμμηνόπαυση οι ωοθήκες δεν κάνουν πλέον ωορρηξία, άρα οι λειτουργικές κύστεις είναι πολύ λιγότερο συχνές. Κι όμως, μικρές απλές κύστεις βρίσκονται σε αρκετές μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και στη μεγάλη τους πλειονότητα είναι καλοήθεις.
Η εκτίμηση εδώ είναι πιο προσεκτική. Ο γιατρός συνδυάζει τρία στοιχεία: την υπερηχογραφική εικόνα, το CA-125 και την εμμηνοπαυσιακή κατάσταση. Από αυτά υπολογίζεται συχνά ένας δείκτης κινδύνου κακοήθειας (RMI), που καθορίζει αν αρκεί η παρακολούθηση ή αν χρειάζεται παραπομπή σε γυναικολόγο ογκολόγο.
Οι περισσότερες κύστεις δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα. Το ερώτημα γίνεται κρίσιμο όταν χρειάζεται επέμβαση, γιατί κάθε χειρουργείο στην ωοθήκη αφαιρεί αναπόφευκτα και λίγο υγιή ιστό με ωοθυλάκια.
Μια συχνή σύγχυση: οι πολυκυστικές ωοθήκες δεν είναι κύστεις με την έννοια αυτής της σελίδας. Είναι πολλά μικρά ωοθυλάκια που δεν ωρίμασαν, στο πλαίσιο μιας ορμονικής διαταραχής, και δεν αφαιρούνται χειρουργικά.
Στο πρώτο τρίμηνο, μια κύστη ωχρού σωματίου είναι πολύ συχνό εύρημα. Παράγει προγεστερόνη που υποστηρίζει την κύηση μέχρι να αναλάβει ο πλακούντας, και συνήθως εξαφανίζεται μέχρι το δεύτερο τρίμηνο.
Οι περισσότερες είναι λειτουργικές και καλοήθεις, και υποχωρούν μόνες τους μέσα σε δύο με τρεις κύκλους.
Όταν η κύστη είναι μεγάλη, επιμένει, προκαλεί συμπτώματα ή έχει υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά που χρειάζονται ιστολογική εξέταση.
Συνήθως ναι. Οι λειτουργικές κύστεις δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα. Οι ενδομητριωσικές και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να τη δυσκολέψουν.
Το σπάσιμο της κύστης, που προκαλεί ξαφνικό πόνο χαμηλά στην κοιλιά. Συνήθως αντιμετωπίζεται συντηρητικά, αλλά ο έντονος πόνος χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
Τα αντισυλληπτικά δεν διαλύουν μια υπάρχουσα κύστη, μειώνουν όμως την πιθανότητα να σχηματιστούν νέες λειτουργικές κύστεις.
Ναι. Ορισμένες λειτουργικές κύστεις, όπως η επίμονη κύστη ωχρού σωματίου, συνεχίζουν να παράγουν προγεστερόνη και μπορεί να καθυστερήσουν την περίοδο για λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Πριν αποδοθεί η καθυστέρηση στην κύστη, πρέπει πάντα να αποκλείεται η εγκυμοσύνη με ένα απλό τεστ.
Το μέγεθος από μόνο του δεν αρκεί. Μια απλή κύστη 4 εκατοστών σε νέα γυναίκα είναι συνήθως αθώα, ενώ μια μικρότερη κύστη με συμπαγή τμήματα χρειάζεται περισσότερη διερεύνηση. Κύστεις άνω των 5 εκατοστών παρακολουθούνται πιο στενά λόγω κινδύνου συστροφής, και κύστεις άνω των 7 με 10 εκατοστών συχνά αφαιρούνται, επειδή είναι δύσκολο να εκτιμηθούν πλήρως με υπερηχογράφημα.
Οι λειτουργικές κύστεις μπορεί να εμφανιστούν ξανά σε οποιονδήποτε κύκλο, γιατί σχετίζονται με την ωορρηξία. Τα ενδομητριώματα έχουν σημαντική πιθανότητα υποτροπής τα επόμενα χρόνια. Η ορμονική αγωγή μετά την επέμβαση, για όσες δεν επιδιώκουν άμεσα εγκυμοσύνη, μειώνει αυτή την πιθανότητα. Οι δερμοειδείς κύστεις σπάνια υποτροπιάζουν όταν αφαιρεθούν πλήρως.
Για μικρές απλές κύστεις χωρίς συμπτώματα, δεν χρειάζονται περιορισμοί. Για κύστεις μεγαλύτερες από 5 εκατοστά, ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει να αποφεύγετε αθλήματα με απότομες στροφές, άλματα ή χτυπήματα μέχρι τον επανέλεγχο ή την επέμβαση. Αν η επαφή προκαλεί πόνο, σταματήστε και αναφέρετέ το στην επόμενη εξέταση.
