Η κολποσκόπηση είναι η εξέταση που ακολουθεί όταν το τεστ Παπανικολάου ή το HPV test δείξει κάτι που χρειάζεται καλύτερη ματιά. Ο γυναικολόγος εξετάζει τον τράχηλο της μήτρας, τον κόλπο και το αιδοίο με το κολποσκόπιο, ένα μικροσκόπιο με δυνατό φωτισμό που μένει έξω από το σώμα και μεγεθύνει την εικόνα έως και 40 φορές. Έτσι εντοπίζει αλλοιώσεις που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι και, αν χρειαστεί, παίρνει βιοψία από το ακριβές σημείο.
Γίνεται στο ιατρείο, διαρκεί λίγα λεπτά και δεν απαιτεί αναισθησία ή νοσηλεία.
Πότε χρειάζεται κολποσκόπηση
- Παθολογικό τεστ Παπανικολάου (ASC-US με θετικό HPV, LSIL, ASC-H, HSIL, AGC).
- Θετικό HPV test για τύπους υψηλού κινδύνου, ιδίως 16 και 18, ή επίμονη HPV λοίμωξη.
- Τράχηλος με ύποπτη όψη στην απλή γυναικολογική εξέταση.
- Αίμα μετά την επαφή ή αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους χωρίς άλλη εξήγηση.
- Έλεγχος για κονδυλώματα στον τράχηλο, τον κόλπο ή το αιδοίο.
- Παρακολούθηση μετά από θεραπεία προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Τι σημαίνει κάθε αποτέλεσμα και κάθε πότε γίνεται ο προληπτικός έλεγχος θα το βρείτε στη σελίδα για το τεστ ΠΑΠ και HPV.
Προετοιμασία
- Κλείστε το ραντεβού εκτός περιόδου.
- Για 24 έως 48 ώρες πριν, αποφύγετε επαφή, ταμπόν, κολπικές κρέμες, υπόθετα και πλύσεις.
- Αν περιμένετε ότι θα αγχωθείτε ή θα ενοχληθείτε, μπορείτε να πάρετε ένα απλό παυσίπονο μισή ώρα νωρίτερα, αφού ρωτήσετε τον γιατρό σας.
- Ενημερώστε αν είστε ή μπορεί να είστε έγκυος, αν παίρνετε αντιπηκτικά ή αν έχετε αλλεργία στο ιώδιο.
Πώς γίνεται η κολποσκόπηση βήμα προς βήμα
- Ξαπλώνετε στη γυναικολογική καρέκλα, όπως στο τεστ Παπανικολάου, και τοποθετείται ο κολποδιαστολέας.
- Ο γιατρός καθαρίζει τον τράχηλο και τον παρατηρεί με το κολποσκόπιο.
- Απλώνει διάλυμα οξικού οξέος. Οι περιοχές με αλλοιωμένα κύτταρα γίνονται λευκές. Μπορεί να νιώσετε ένα ελαφρύ τσούξιμο.
- Σε ορισμένες περιπτώσεις ακολουθεί διάλυμα ιωδίου (Lugol), που χρωματίζει καφέ τον υγιή ιστό και αφήνει άβαφες τις ύποπτες περιοχές.
- Αν εντοπιστεί ύποπτη περιοχή, λαμβάνεται ένα πολύ μικρό κομμάτι ιστού για ιστολογική εξέταση.
Όλη η διαδικασία διαρκεί 10 έως 20 λεπτά, και ο γιατρός σάς εξηγεί τι βλέπει την ώρα της εξέτασης.
Βιοψία τραχήλου: τι να περιμένετε
Η βιοψία γίνεται με ειδική λαβίδα και διαρκεί δευτερόλεπτα. Οι περισσότερες γυναίκες περιγράφουν ένα τσίμπημα ή μια σύντομη κράμπα. Η μικρή αιμορραγία σταματά με τοπική εφαρμογή αιμοστατικού διαλύματος. Όταν η αλλοίωση επεκτείνεται μέσα στον τραχηλικό σωλήνα, μπορεί να ληφθεί υλικό και από εκεί (ενδοτραχηλική απόξεση).
Μετά την εξέταση
Χωρίς βιοψία, δεν υπάρχει κανένας περιορισμός. Μετά από βιοψία είναι αναμενόμενα:
- ελαφριά κολπική αιμορραγία ή σκούρες, καφετί εκκρίσεις για λίγες ημέρες,
- ήπιος πόνος σαν της περιόδου την ίδια ημέρα.
Για όσο διαρκούν οι εκκρίσεις, χρησιμοποιήστε σερβιέτα αντί για ταμπόν και αποφύγετε επαφές, μπανιέρα, πισίνα και θάλασσα. Επικοινωνήστε με τον γιατρό αν εμφανιστεί αιμορραγία πιο έντονη από περίοδο, πυρετός, δύσοσμες εκκρίσεις ή δυνατός πόνος στην κοιλιά.
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα
- Φυσιολογικός τράχηλος: επιστροφή στον τακτικό έλεγχο, με το διάστημα που θα ορίσει ο γιατρός.
- CIN 1 (LSIL): ήπια αλλοίωση που στις περισσότερες γυναίκες υποχωρεί μόνη της μέσα σε ένα με δύο χρόνια. Αρκεί παρακολούθηση με τεστ Παπανικολάου, HPV test και κολποσκόπηση.
- CIN 2 και CIN 3 (HSIL): προκαρκινικές αλλοιώσεις υψηλού βαθμού. Συνήθως συστήνεται αφαίρεση της περιοχής. Σε νεαρές γυναίκες με CIN 2 μπορεί να επιλεγεί στενή παρακολούθηση.
- Διηθητικός καρκίνος: σπάνιο εύρημα. Ακολουθεί σταδιοποίηση και εξατομικευμένο πλάνο. Περισσότερα στο άρθρο για τον καρκίνο του τραχήλου.
Θεραπεία των αλλοιώσεων του τραχήλου
Η συχνότερη θεραπεία είναι η εκτομή με αγκύλη διαθερμίας (LLETZ ή LEEP): ένας λεπτός ηλεκτρικός βρόχος αφαιρεί τη ζώνη με την αλλοίωση, με τοπική αναισθησία, σε λίγα λεπτά. Ο ιστός στέλνεται για ιστολογική εξέταση, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι αφαιρέθηκε ολόκληρη η βλάβη. Εναλλακτικές, ανάλογα με την περίπτωση, είναι η κωνοειδής εκτομή με νυστέρι ή laser, η εξάχνωση με laser και η κρυοπηξία.
Η εκτομή δεν επηρεάζει τη γονιμότητα. Μια εκτεταμένη ή επαναλαμβανόμενη αφαίρεση ιστού συνδέεται με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού, γι’ αυτό σε γυναίκες που θέλουν παιδιά αφαιρείται όσο ιστός χρειάζεται και όχι περισσότερος. Σε επόμενη εγκυμοσύνη παρακολουθείται το μήκος του τραχήλου και, σπάνια, χρειάζεται περίδεση τραχήλου.
Παρακολούθηση και πρόληψη
Έξι μήνες μετά τη θεραπεία γίνεται έλεγχος με τεστ Παπανικολάου και HPV test. Αν είναι και τα δύο αρνητικά, ο κίνδυνος υποτροπής είναι πολύ χαμηλός. Το εμβόλιο HPV έχει θέση και σε γυναίκες που έχουν ήδη θεραπευτεί, καθώς φαίνεται να μειώνει τις υποτροπές, ενώ η διακοπή του καπνίσματος βοηθά τον οργανισμό να καθαρίσει τον ιό.
Συχνές Ερωτήσεις
Πονάει η κολποσκόπηση;
Όχι ιδιαίτερα. Η αίσθηση μοιάζει με του τεστ Παπανικολάου. Τα διαλύματα μπορεί να προκαλέσουν ένα ελαφρύ τσούξιμο και η βιοψία ένα σύντομο τσίμπημα ή μια κράμπα σαν της περιόδου.
Πόση ώρα διαρκεί;
Περίπου 10 με 20 λεπτά. Γίνεται στο ιατρείο, χωρίς αναισθησία, και επιστρέφετε αμέσως στις δραστηριότητές σας.
Μπορεί να γίνει κολποσκόπηση στην εγκυμοσύνη;
Ναι, είναι ασφαλής σε όλη τη διάρκεια της κύησης. Οι βιοψίες περιορίζονται στις απολύτως απαραίτητες και η θεραπεία, αν χρειάζεται, συνήθως μετατίθεται για μετά τον τοκετό.
Μπορώ να κάνω κολποσκόπηση με περίοδο;
Καλύτερα όχι, γιατί το αίμα δυσκολεύει την εξέταση. Ιδανικά προγραμματίζεται λίγες ημέρες μετά το τέλος της περιόδου.
Αν μου ζήτησαν κολποσκόπηση, έχω καρκίνο;
Όχι. Η μεγάλη πλειονότητα των γυναικών που παραπέμπονται έχει ήπιες αλλοιώσεις ή απολύτως φυσιολογικό τράχηλο. Η κολποσκόπηση γίνεται ακριβώς για να βρεθούν και να αντιμετωπιστούν οι αλλοιώσεις πολύ πριν γίνουν καρκίνος.
Σε πόσες ημέρες βγαίνει το αποτέλεσμα της βιοψίας;
Συνήθως σε μία έως δύο εβδομάδες. Ο γιατρός σας θα σας εξηγήσει το αποτέλεσμα και το πλάνο παρακολούθησης.
Πότε επιτρέπεται η επαφή μετά την κολποσκόπηση;
Αν δεν πάρθηκε βιοψία, την ίδια ημέρα. Μετά από βιοψία, συστήνεται αποχή από επαφές, ταμπόν και μπάνιο σε μπανιέρα ή θάλασσα για λίγες ημέρες, μέχρι να σταματήσουν οι εκκρίσεις.
