Πολλές γυναίκες περιγράφουν την ίδια εικόνα: ένα αίσθημα ότι «κάτι κατεβαίνει» στον κόλπο, λιγότερη αίσθηση στην επαφή και σταγόνες ούρων όταν βήχουν ή γελούν. Η ακράτεια ούρων και η χαλάρωση του κόλπου εμφανίζονται συχνά μαζί, γιατί έχουν κοινή ρίζα: την εξασθένηση των μυών, των συνδέσμων και της περιτονίας που κρατούν στη θέση τους τα όργανα της πυέλου.
Δεν είναι θέμα αισθητικής, ούτε κάτι που οφείλετε να ανέχεστε μετά τους τοκετούς ή την εμμηνόπαυση. Είναι μια συχνή και καλά μελετημένη κατάσταση, με πολλές θεραπευτικές επιλογές: από ασκήσεις και πεσσούς μέχρι σύγχρονες επεμβάσεις. Σε μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες, περίπου μία στις οκτώ έως μία στις πέντε γυναίκες θα χρειαστεί κάποια στιγμή στη ζωή της επέμβαση για πρόπτωση ή ακράτεια. Οι περισσότερες όμως βελτιώνονται και χωρίς χειρουργείο, όταν η αντιμετώπιση ξεκινά νωρίς.
Παρακάτω θα βρείτε με απλά λόγια πώς στηρίζεται ο κόλπος, γιατί χαλαρώνει, ποια συμπτώματα δίνει, πώς γίνεται η εκτίμηση και ποιες θεραπείες εφαρμόζονται σήμερα, σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.
Πώς στηρίζονται ο κόλπος, η κύστη και η μήτρα
Φανταστείτε τη βάση της πυέλου σαν μια αιώρα από μυς που κλείνει τη λεκάνη από κάτω. Μέσα από αυτή περνούν τρία ανοίγματα: η ουρήθρα μπροστά, ο κόλπος στη μέση και ο πρωκτός πίσω. Πάνω της ακουμπούν η ουροδόχος κύστη, η μήτρα και το ορθό.
Οι μύες του πυελικού εδάφους
Ο κύριος μυς λέγεται ανελκτήρας του πρωκτού. Σε ηρεμία διατηρεί σταθερό τόνο, κρατά σχεδόν κλειστό το στόμιο του κόλπου και στηρίζει τα όργανα από κάτω. Όταν βήχετε, φτερνίζεστε ή σηκώνετε κάτι βαρύ, συσπάται αντανακλαστικά μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου και «κλειδώνει» την ουρήθρα. Αν ο μυς έχει τραυματιστεί ή αδυνατίσει, η σύσπαση αργεί ή δεν αρκεί.
Σύνδεσμοι και περιτονία: τα τρία επίπεδα στήριξης
Οι μύες δεν δουλεύουν μόνοι τους. Ο κόλπος είναι δεμένος στα τοιχώματα της πυέλου με συνδετικό ιστό, σε τρία επίπεδα:
- Επάνω επίπεδο: οι ιερομητρικοί και οι καρδινάλιοι σύνδεσμοι κρατούν τον τράχηλο και την κορυφή του κόλπου ψηλά, προς το ιερό οστό.
- Μεσαίο επίπεδο: η περιτονία δένει τα πλάγια του κόλπου στην πύελο. Το πρόσθιο τοίχωμα λειτουργεί ως ράφι για την κύστη και το οπίσθιο ως φραγμός μπροστά από το ορθό.
- Κάτω επίπεδο: το κατώτερο τμήμα του κόλπου ενώνεται με το περίνεο, τους μυς γύρω από το στόμιο και τους ιστούς γύρω από την ουρήθρα.
Βλάβη σε κάθε επίπεδο δίνει διαφορετική εικόνα. Γι’ αυτό δύο γυναίκες με «χαλάρωση» μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικά συμπτώματα και να χρειάζονται διαφορετική θεραπεία.
Γιατί χαλαρώνει ο κόλπος: αιτίες και παράγοντες κινδύνου
Ο κόλπος στηρίζεται από τους μυς του πυελικού εδάφους, την περιτονία και τους συνδέσμους. Όταν αυτό το σύστημα εξασθενεί, το κολπικό τοίχωμα χάνει τη στήριξή του και τα γειτονικά όργανα αρχίζουν να προβάλλουν. Οι συχνότεροι λόγοι είναι:
- οι κολπικοί τοκετοί, ιδίως με μεγάλο νεογνό, παρατεταμένο δεύτερο στάδιο ή χρήση εμβρυουλκού,
- η πτώση των οιστρογόνων στην εμμηνόπαυση, που λεπταίνει τους ιστούς,
- η χρόνια αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης από παχυσαρκία, χρόνιο βήχα, δυσκοιλιότητα ή συχνό σήκωμα βάρους,
- η κληρονομική προδιάθεση και τα νοσήματα του συνδετικού ιστού,
- προηγούμενες επεμβάσεις στην πύελο.
Συνήθως συνδυάζονται περισσότεροι από ένας παράγοντες. Ο τοκετός μπορεί να προκαλέσει την αρχική βλάβη, όμως τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά χρόνια αργότερα, όταν η ηλικία και η πτώση των ορμονών μειώνουν τα αποθέματα του ιστού.
Οι μορφές της χαλάρωσης: ποιο τοίχωμα υποχωρεί
- Κυστεοκήλη: υποχωρεί το πρόσθιο τοίχωμα και η κύστη προβάλλει στον κόλπο. Είναι η συχνότερη μορφή και αυτή που σχετίζεται περισσότερο με διαταραχές της ούρησης.
- Ορθοκήλη: υποχωρεί το οπίσθιο τοίχωμα και το ορθό σχηματίζει μια «τσέπη». Συχνά συνοδεύεται από δυσκολία στην κένωση ή ανάγκη να πιέσετε το περίνεο για να ολοκληρωθεί.
- Πρόπτωση μήτρας: ο τράχηλος και η μήτρα κατεβαίνουν προς το στόμιο του κόλπου, επειδή έχουν χαλαρώσει οι σύνδεσμοι του επάνω επιπέδου.
- Πρόπτωση της κορυφής του κόλπου: μετά από υστερεκτομή, η κορυφή του κόλπου μπορεί σταδιακά να κατέβει.
- Χαλάρωση του στομίου και του περινέου: το άνοιγμα του κόλπου διευρύνεται, συνήθως μετά από ρήξεις στον τοκετό. Προκαλεί αίσθημα «αέρα» ή μειωμένη αίσθηση στην επαφή, χωρίς να υπάρχει πάντα πρόπτωση οργάνων.
Συχνά συνυπάρχουν δύο ή περισσότερες μορφές. Η σωστή αποκατάσταση προϋποθέτει να εντοπιστούν όλες πριν από οποιαδήποτε θεραπεία, ώστε να μη διορθωθεί το ένα τοίχωμα και να φανεί αργότερα η αδυναμία του άλλου.
Συμπτώματα της χαλάρωσης του κόλπου
Μια μικρή χαλάρωση συχνά δεν δίνει κανένα σύμπτωμα και βρίσκεται τυχαία στην εξέταση. Όταν υπάρχουν ενοχλήσεις, οι πιο συνηθισμένες είναι:
- αίσθημα βάρους, πίεσης ή «μπάλας» στον κόλπο, που χειροτερεύει όσο περνά η μέρα και υποχωρεί όταν ξαπλώνετε,
- διόγκωση που βλέπετε ή ψηλαφάτε στο στόμιο του κόλπου, για παράδειγμα στο μπάνιο,
- απώλεια ούρων στον βήχα, το φτέρνισμα, το τρέξιμο ή το άλμα,
- έντονη ανάγκη για ούρηση, συχνοουρία ή ξύπνημα τη νύχτα για ούρηση,
- αδύναμη ροή, αίσθημα ότι η κύστη δεν άδειασε ή ανάγκη να αλλάξετε θέση για να ουρήσετε,
- δυσκολία στην κένωση του εντέρου,
- αίσθημα ότι ο κόλπος είναι «φαρδύς», μειωμένη αίσθηση ή ήχος αέρα στην επαφή, ταμπόν που δεν μένει στη θέση του.
Πότε χρειάζεται να εξεταστείτε σύντομα
Ορισμένα σημάδια δεν πρέπει να περιμένουν: αιμορραγία ή πληγή στο τοίχωμα που προβάλλει, αδυναμία να ουρήσετε, πυρετός με πόνο στην ούρηση ή στη μέση, επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις και κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση. Επίσης, κάθε νέα διόγκωση στον κόλπο χρειάζεται εξέταση, για να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για πρόπτωση και όχι για κάτι άλλο, όπως μια κύστη του τοιχώματος.
Πώς η χαλάρωση του κόλπου συνδέεται με την απώλεια ούρων
Η ουρήθρα στηρίζεται από το πρόσθιο κολπικό τοίχωμα σαν σε αιώρα. Όταν η στήριξη αυτή χαλαρώνει, η ουρήθρα μετακινείται προς τα κάτω στον βήχα ή στο φτέρνισμα και δεν κλείνει αρκετά. Έτσι εμφανίζεται απώλεια ούρων στην προσπάθεια.
Υπάρχει και το αντίθετο φαινόμενο. Μια μεγάλη κυστεοκήλη μπορεί να «τσακίζει» την ουρήθρα και να κρύβει την ακράτεια. Η γυναίκα δυσκολεύεται να αδειάσει την κύστη, αλλά δεν χάνει ούρα. Μετά τη διόρθωση της πρόπτωσης, η ακράτεια μπορεί να αποκαλυφθεί. Γι’ αυτό, πριν από την επέμβαση, ελέγχεται η ούρηση με την πρόπτωση ανατεταμένη. Για τις μορφές και τη θεραπεία της απώλειας ούρων γενικά, δείτε τον οδηγό για την ουρική ακράτεια.
Ακράτεια από προσπάθεια ή από επιτακτικότητα: γιατί έχει σημασία η διάκριση
Η απώλεια ούρων στον βήχα ή στην άσκηση οφείλεται κυρίως σε πρόβλημα μηχανικής στήριξης. Η απώλεια που έρχεται με ξαφνική, ακατάσχετη ανάγκη, πριν προλάβετε να φτάσετε στην τουαλέτα, σχετίζεται με υπερδραστήρια κύστη και δεν διορθώνεται με επέμβαση στήριξης. Πολλές γυναίκες έχουν μικτή εικόνα. Η διάκριση καθορίζει τη θεραπεία: η ταινία κάτω από την ουρήθρα βοηθά στην πρώτη μορφή, ενώ η δεύτερη αντιμετωπίζεται με εκπαίδευση της κύστης, ρύθμιση των υγρών και, όταν χρειάζεται, φάρμακα.
Βαθμοί πρόπτωσης και τι περιλαμβάνει η εξέταση
Η πρόπτωση ταξινομείται συνήθως σε στάδια από 0 έως 4, με βάση το πόσο κατεβαίνει το κολπικό τοίχωμα σε σχέση με το στόμιο του κόλπου κατά την προσπάθεια:
- Στάδιο 1: μικρή χαλάρωση, πάνω από 1 εκατοστό εσωτερικά του στομίου.
- Στάδιο 2: το τοίχωμα φτάνει κοντά στο στόμιο του κόλπου.
- Στάδιο 3: το τοίχωμα προβάλλει έξω από το στόμιο.
- Στάδιο 4: ολική πρόπτωση.
Η εξέταση γίνεται ξαπλωμένη και, όταν χρειάζεται, όρθια, με βήχα και σφίξιμο. Συχνά συμπληρώνεται με καλλιέργεια ούρων, μέτρηση των ούρων που μένουν στην κύστη μετά την ούρηση και ημερολόγιο ούρησης. Η ουροδυναμική μελέτη χρειάζεται κυρίως όταν σχεδιάζεται επέμβαση ή τα συμπτώματα είναι μικτά.
Πώς να προετοιμαστείτε για το ραντεβού
- καταγράψτε για δύο ή τρεις ημέρες πόσα υγρά πίνετε, πόσες φορές ουρείτε και πότε έχετε απώλεια,
- σημειώστε ποιες δραστηριότητες προκαλούν τα συμπτώματα και πόσο σας περιορίζουν,
- φέρτε τη λίστα με τα φάρμακά σας, γιατί ορισμένα, όπως τα διουρητικά, επηρεάζουν την ούρηση,
- αναφέρετε τους τοκετούς σας, τις επεμβάσεις στην πύελο και αν σκέφτεστε νέα εγκυμοσύνη,
- ρωτήστε αν πρέπει να έρθετε με γεμάτη κύστη, επειδή συχνά γίνεται δοκιμασία βήχα.
Συντηρητική αντιμετώπιση της χαλάρωσης του κόλπου
- Εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους: πρόγραμμα τουλάχιστον τριών μηνών με καθοδήγηση. Βελτιώνει τα συμπτώματα στα πρώτα στάδια και μειώνει την απώλεια ούρων.
- Κολπικός πεσσός: σιλικονούχος δακτύλιος που στηρίζει τα όργανα. Ταιριάζει σε γυναίκες που θέλουν να αποφύγουν ή να αναβάλουν την επέμβαση και χρειάζεται τακτικό έλεγχο.
- Τοπικά οιστρογόνα: βελτιώνουν την ποιότητα των ιστών μετά την εμμηνόπαυση και την ανοχή στον πεσσό.
- Αλλαγές στην καθημερινότητα: απώλεια βάρους, αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας και του χρόνιου βήχα, σωστή τεχνική όταν σηκώνετε βάρος.
Για τις θεραπείες με laser ή ραδιοσυχνότητες που προβάλλονται ως «σύσφιξη» του κόλπου, τα δεδομένα για την πρόπτωση και την ακράτεια είναι ακόμη περιορισμένα. Ο FDA έχει εκδώσει σχετική προειδοποίηση, γι’ αυτό δεν πρέπει να αντικαθιστούν τη διάγνωση και τις τεκμηριωμένες θεραπείες.
Σωστή εκτέλεση των ασκήσεων πυελικού εδάφους
Οι ασκήσεις Kegel αποδίδουν μόνο όταν γίνονται σωστά. Πολλές γυναίκες σφίγγουν κοιλιά, γλουτούς ή μηρούς, ή ακόμη σπρώχνουν προς τα κάτω, κάτι που έχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Η σωστή σύσπαση μοιάζει με το να συγκρατείτε ταυτόχρονα αέρια και ούρα, με μια αίσθηση ανύψωσης προς τα μέσα και επάνω.
- Αργές συσπάσεις: κρατήστε έως 10 δευτερόλεπτα, χαλαρώστε για τον ίδιο χρόνο, 8 έως 10 επαναλήψεις.
- Γρήγορες συσπάσεις: 10 σύντομες, δυνατές συσπάσεις αμέσως μετά.
- Συχνότητα: τρεις φορές την ημέρα, για τουλάχιστον τρεις μήνες, πριν κρίνετε το αποτέλεσμα.
- Σύσπαση πριν από την προσπάθεια: σφίξτε το πυελικό έδαφος λίγο πριν βήξετε, φτερνιστείτε ή σηκώσετε βάρος.
Μη διακόπτετε τη ροή των ούρων ως άσκηση ρουτίνας, γιατί μπορεί να διαταράξει το άδειασμα της κύστης. Αν δεν είστε βέβαιη ότι κάνετε σωστή σύσπαση, ο έλεγχος με κολπική εξέταση ή με biofeedback από εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή κάνει μεγάλη διαφορά.
Ο πεσσός στην καθημερινότητα
Ο πεσσός τοποθετείται στο ιατρείο και δοκιμάζεται σε μέγεθος, όπως ένα παπούτσι. Όταν ταιριάζει σωστά δεν γίνεται αισθητός, δεν πέφτει με το περπάτημα ή τον βήχα και επιτρέπει κανονική ούρηση. Κάποιες γυναίκες μαθαίνουν να τον αφαιρούν και να τον καθαρίζουν μόνες τους. Άλλες προτιμούν αλλαγή ή καθαρισμό στο ιατρείο κάθε λίγους μήνες.
Λίγο αυξημένη κολπική έκκριση είναι αναμενόμενη. Αιμορραγία, δύσοσμη έκκριση ή πόνος χρειάζονται έλεγχο, γιατί μπορεί να σημαίνουν ερεθισμό ή μικρό έλκος του τοιχώματος. Ορισμένοι τύποι πεσσών επιτρέπουν σεξουαλική επαφή, ενώ άλλοι αφαιρούνται πριν από αυτήν.
Τοπικά οιστρογόνα: σε ποιες γυναίκες βοηθούν
Πρόκειται για κρέμα, κολπικό δισκίο ή δακτύλιο με πολύ χαμηλή δόση, που δρα κυρίως στον κόλπο και στην ουρήθρα, με ελάχιστη απορρόφηση στο αίμα. Δεν διορθώνουν από μόνα τους την πρόπτωση. Μειώνουν όμως την ξηρότητα, τον ερεθισμό, τις υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις και την επιτακτικότητα σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, ενώ συχνά δίνονται για λίγες εβδομάδες πριν από την επέμβαση. Σε γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του μαστού η απόφαση παίρνεται εξατομικευμένα, σε συνεννόηση με τον ογκολόγο.
Χειρουργική αντιμετώπιση: οι επιλογές της σύγχρονης πρακτικής
Επέμβαση προτείνεται όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητα και οι συντηρητικές θεραπείες δεν απέδωσαν ή δεν σας ταιριάζουν. Η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από το ποιο τμήμα έχει χαλαρώσει, αν συνυπάρχει απώλεια ούρων, την ηλικία και τη γενική υγεία, τη σεξουαλική δραστηριότητα και την επιθυμία για μελλοντική εγκυμοσύνη.
Αποκατάσταση με τους ιστούς της ίδιας της γυναίκας
Είναι η βασική επέμβαση για την κυστεοκήλη και την ορθοκήλη. Γίνεται μέσα από τον κόλπο, χωρίς τομές στην κοιλιά. Ο χειρουργός εντοπίζει την εξασθενημένη περιτονία, τη συρράπτει ώστε να σχηματιστεί ξανά ένα σταθερό στήριγμα και αφαιρεί μόνο όσο τοίχωμα περισσεύει, για να μη στενέψει ο κόλπος. Όταν έχει χαλαρώσει και το στόμιο, η περινεοπλαστική αποκαθιστά το περίνεο.
Αν έχει κατέβει και η κορυφή του κόλπου, η στήριξή της αποκαθίσταται στην ίδια επέμβαση με ράμματα σε σταθερούς συνδέσμους της πυέλου, όπως ο ιεροακανθικός ή οι ιερομητρικοί σύνδεσμοι. Όταν συνυπάρχει πρόπτωση μήτρας, συζητείται η κολπική υστερεκτομή ή η διατήρηση της μήτρας με ανάρτησή της. Η πρόσθια αποκατάσταση έχει μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής από τα άλλα τμήματα, όμως η υποτροπή είναι συχνά ήπια και δεν προκαλεί πάντα ενοχλήσεις. Η σωστή στήριξη της κορυφής φαίνεται να μειώνει αυτόν τον κίνδυνο.
Ταινία κάτω από την ουρήθρα για ακράτεια από προσπάθεια
Μια λεπτή ταινία από πολυπροπυλένιο τοποθετείται από μικρή τομή στον κόλπο, κάτω από το μέσο της ουρήθρας, και περνά είτε πίσω από την ηβική σύμφυση είτε από τα θυροειδή τρήματα της λεκάνης, προς τη βουβωνική χώρα. Δεν τεντώνεται. Λειτουργεί ως σημείο αντίστασης όταν η πίεση στην κοιλιά αυξάνεται απότομα. Η επέμβαση είναι σύντομη και συχνά επιτρέπει εξιτήριο την ίδια ή την επόμενη μέρα.
Είναι από τις πιο μελετημένες επεμβάσεις της ουρογυναικολογίας. Όπως κάθε μέθοδος έχει πιθανές επιπλοκές: δυσκολία στην ούρηση, νέα επιτακτικότητα, πόνο στη βουβωνική χώρα, συχνότερα με την προσέγγιση από τα θυροειδή τρήματα, και σπάνια έκθεση της ταινίας στον κόλπο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι περιορισμοί του 2018 κάλυψαν και τις ταινίες, οι οποίες προσφέρονται πλέον μετά από αναλυτική ενημέρωση και πάντα μαζί με τις εναλλακτικές:
- την κολποανάρτηση κατά Burch, ανοιχτή ή λαπαροσκοπική,
- την ταινία από την περιτονία της ίδιας της ασθενούς (αυτόλογη ταινία),
- τις ενέσεις διογκωτικών ουσιών γύρω από την ουρήθρα, με μικρότερη επιβάρυνση αλλά λιγότερο διαρκές αποτέλεσμα.
Όταν η πρόπτωση και η ακράτεια από προσπάθεια συνυπάρχουν, η διόρθωση μπορεί να γίνει στην ίδια επέμβαση ή σε δύο στάδια. Η απόφαση στηρίζεται στην εξέταση με ανατεταμένη την πρόπτωση και στις δικές σας προτιμήσεις.
Ιεροκολποπηξία για την πρόπτωση της κορυφής
Όταν η κορυφή του κόλπου ή η μήτρα έχουν κατέβει σημαντικά, κυρίως σε νεότερες, σεξουαλικά ενεργές γυναίκες ή μετά από υποτροπή, η κορυφή μπορεί να αναρτηθεί στο ιερό οστό με ταινία, μέσω της κοιλιάς. Η επέμβαση αυτή διαφέρει από τα πλέγματα που τοποθετούνται μέσω του κόλπου και παραμένει καθιερωμένη. Διαρκεί όμως περισσότερο και έχει δικές της πιθανές επιπλοκές, που συζητούνται αναλυτικά πριν από την απόφαση.
Κολποκλεισία
Σε ηλικιωμένες γυναίκες με προχωρημένη πρόπτωση, που δεν επιθυμούν πλέον σεξουαλική επαφή και έχουν αυξημένο κίνδυνο από μια μεγάλη επέμβαση, ο κόλπος μπορεί να κλειστεί μερικώς. Είναι σύντομη επέμβαση με πολύ χαμηλή πιθανότητα υποτροπής, αλλά μη αναστρέψιμη. Γι’ αυτό απαιτεί ώριμη και ενημερωμένη απόφαση.
Τι ισχύει σήμερα για τα πλέγματα στην πρόπτωση και την ακράτεια
Οι απόψεις για τα συνθετικά πλέγματα άλλαξαν σημαντικά την τελευταία δεκαετία, και είναι σωστό να το γνωρίζετε πριν από οποιαδήποτε απόφαση:
- Πλέγματα μέσω του κόλπου για την πρόπτωση: το 2019 ο αμερικανικός FDA ζήτησε τη διακοπή κυκλοφορίας των πλεγμάτων για διακολπική επιδιόρθωση πρόπτωσης του πρόσθιου τοιχώματος, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόστηκαν από το 2018 αυστηροί περιορισμοί. Σήμερα χρησιμοποιούνται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις, κυρίως σε υποτροπή, και μετά από αναλυτική ενημέρωση.
- Ταινίες κάτω από την ουρήθρα για ακράτεια από προσπάθεια: παραμένουν τεκμηριωμένη επιλογή, με μακροχρόνια δεδομένα, αφού έχουν δοκιμαστεί πρώτα οι συντηρητικές θεραπείες.
- Ιεροκολποπηξία με πλέγμα μέσω της κοιλιάς: θεωρείται καθιερωμένη επέμβαση για την πρόπτωση της κορυφής του κόλπου και γίνεται συνήθως με λαπαροσκόπηση.
- Επιδιόρθωση με ιστούς της ίδιας της ασθενούς: παραμένει η πιο συχνή πρώτη επιλογή για την πρόπτωση του πρόσθιου και του οπίσθιου τοιχώματος.
Τι να περιμένετε πριν και μετά την επέμβαση
Η προετοιμασία
- έλεγχος ούρων για λοίμωξη και, όπου χρειάζεται, ουροδυναμική μελέτη,
- αναισθησιολογική εκτίμηση, συνήθως για ραχιαία ή γενική αναισθησία,
- τοπικά οιστρογόνα για μερικές εβδομάδες σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, όταν κριθεί σκόπιμο,
- ρύθμιση της δυσκοιλιότητας και διακοπή του καπνίσματος, γιατί ο καπνός καθυστερεί την επούλωση και συντηρεί τον βήχα.
Οι πρώτες μέρες
Μετά από κολπική αποκατάσταση μπορεί να μείνουν για λίγες ώρες καθετήρας ούρων και γάζα στον κόλπο. Πριν από το εξιτήριο ελέγχεται ότι η κύστη αδειάζει ικανοποιητικά. Αν όχι, ο καθετήρας παραμένει λίγες μέρες ή μαθαίνετε να αδειάζετε την κύστη με λεπτό καθετήρα, συνήθως προσωρινά. Αναμένονται ήπιος πόνος, που ελέγχεται με απλά παυσίπονα, και ροζ ή καφετιά έκκριση για μερικές εβδομάδες, όσο απορροφώνται τα ράμματα.
Επιστροφή στις δραστηριότητες
- Περπάτημα: από την πρώτη μέρα, σταδιακά περισσότερο.
- Ελαφριά εργασία γραφείου: συνήθως μετά από δύο έως τέσσερις εβδομάδες.
- Οδήγηση: όταν μπορείτε να φρενάρετε απότομα χωρίς πόνο.
- Σήκωμα βάρους, έντονη άσκηση, σεξουαλική επαφή: μετά από περίπου έξι εβδομάδες και τον μετεγχειρητικό έλεγχο.
Επικοινωνήστε αμέσως με τον γυναικολόγο σας αν έχετε πυρετό, έντονη αιμορραγία, πόνο που αυξάνεται, δύσοσμη έκκριση ή δεν μπορείτε να ουρήσετε.
Πώς προστατεύετε το αποτέλεσμα
Καμία επέμβαση δεν αλλάζει την ποιότητα του συνδετικού ιστού. Η μακροχρόνια επιτυχία εξαρτάται και από τις καθημερινές συνήθειες: συνέχιση των ασκήσεων πυελικού εδάφους, φυσιολογικό βάρος, μαλακές κενώσεις χωρίς έντονο σπρώξιμο, αντιμετώπιση του χρόνιου βήχα και σωστή τεχνική όταν σηκώνετε βάρος, με λυγισμένα γόνατα και σφιγμένο πυελικό έδαφος. Ο τακτικός έλεγχος βοηθά να εντοπιστεί νωρίς μια πιθανή υποτροπή.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση των συμπτωμάτων σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι η χαλάρωση του κόλπου;
Είναι η εξασθένηση των μυών και των συνδέσμων του πυελικού εδάφους, με αποτέλεσμα η κύστη, η μήτρα ή το ορθό να προβάλλουν προς τον κόλπο (πρόπτωση). Συχνά συνυπάρχει με ακράτεια ούρων.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Αίσθημα βάρους ή «μπάλας» στον κόλπο, δυσκολία στην ούρηση ή την κένωση, απώλεια ούρων και ενόχληση στην επαφή. Επιδεινώνονται με την ορθοστασία και στο τέλος της ημέρας.
Γίνεται θεραπεία χωρίς χειρουργείο;
Στα αρχικά στάδια βοηθούν οι ασκήσεις πυελικού εδάφους, η απώλεια βάρους, ο κολπικός πεσσός και τα τοπικά οιστρογόνα μετά την εμμηνόπαυση. Για τις συντηρητικές θεραπείες της ακράτειας δείτε τον οδηγό για την ουρική ακράτεια στις γυναίκες.
Είναι ασφαλή τα πλέγματα;
Οι ταινίες κάτω από την ουρήθρα για την ακράτεια από προσπάθεια είναι καθιερωμένη θεραπεία. Η χρήση διακολπικών πλεγμάτων για την πρόπτωση έχει περιοριστεί διεθνώς και σήμερα επιλέγεται σε συγκεκριμένες ενδείξεις, μετά από αναλυτική ενημέρωση για οφέλη και πιθανές επιπλοκές.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά την επέμβαση;
Μετά από κολπική αποκατάσταση η νοσηλεία είναι συνήθως μία με δύο ημέρες, ενώ η ταινία κάτω από την ουρήθρα για την ακράτεια από προσπάθεια συχνά επιτρέπει εξιτήριο την ίδια ή την επόμενη μέρα. Για έξι περίπου εβδομάδες αποφεύγονται το σήκωμα βάρους, η έντονη άσκηση και η σεξουαλική επαφή.
Μπορώ να κάνω την επέμβαση αν θέλω κι άλλο παιδί;
Συνήθως προτείνεται να προηγηθεί η ολοκλήρωση της οικογένειας, επειδή μια νέα εγκυμοσύνη και ο τοκετός μπορούν να αναιρέσουν το αποτέλεσμα. Στο μεταξύ εφαρμόζονται συντηρητικά μέτρα.
Χρειάζεται επέμβαση κάθε κυστεοκήλη;
Όχι. Μια μικρή κυστεοκήλη χωρίς ενοχλήσεις απλώς παρακολουθείται. Η θεραπεία, συντηρητική ή χειρουργική, προτείνεται όταν υπάρχουν συμπτώματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα, όπως αίσθημα βάρους, δυσκολία στην ούρηση ή απώλεια ούρων.
Επηρεάζει η χαλάρωση του κόλπου τη σεξουαλική ζωή;
Μπορεί να προκαλέσει μειωμένη αίσθηση, αμηχανία ή ενόχληση στην επαφή, ενώ σε ορισμένες γυναίκες συνυπάρχει απώλεια ούρων κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους και, όταν χρειάζεται, η αποκατάσταση βελτιώνουν συχνά αυτά τα συμπτώματα. Αξίζει να το συζητήσετε ανοιχτά με τον γυναικολόγο σας.
Πότε ξεκινούν οι ασκήσεις πυελικού εδάφους μετά τον τοκετό;
Ήπιες συσπάσεις μπορούν συνήθως να ξεκινήσουν τις πρώτες ημέρες μετά από φυσιολογικό τοκετό, αν δεν υπάρχει πόνος. Ένα οργανωμένο πρόγραμμα, ιδανικά με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή, βοηθά στην πρόληψη της χαλάρωσης και της απώλειας ούρων τους επόμενους μήνες.
