Η κυστίτιδα είναι η φλεγμονή της ουροδόχου κύστης και, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, οφείλεται σε μικροβιακή λοίμωξη. Είναι από τα συχνότερα προβλήματα υγείας στις γυναίκες: περίπου οι μισές θα περάσουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο στη ζωή τους. Ο λόγος είναι ανατομικός. Η γυναικεία ουρήθρα είναι κοντή και βρίσκεται κοντά στον κόλπο και τον πρωκτό, οπότε τα μικρόβια φτάνουν εύκολα στην κύστη.
Συμπτώματα κυστίτιδας
- κάψιμο ή τσούξιμο στην ούρηση,
- συχνοουρία, με μικρή ποσότητα ούρων κάθε φορά,
- έντονη, επιτακτική ανάγκη για ούρηση,
- βάρος ή πόνος χαμηλά στην κοιλιά, πάνω από το ηβικό οστό,
- θολά ούρα, ούρα με έντονη οσμή ή με αίμα.
Πότε η λοίμωξη έχει φτάσει στα νεφρά
Πυρετός πάνω από 38°C, ρίγος, πόνος στη μέση ή στα πλευρά, ναυτία και εμετοί δείχνουν πυελονεφρίτιδα. Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση την ίδια ημέρα.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Στο 75 με 90% των περιπτώσεων ευθύνεται το κολοβακτηρίδιο (Escherichia coli), μικρόβιο που ζει φυσιολογικά στο έντερο. Τον κίνδυνο αυξάνουν:
- η σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα με νέο σύντροφο ή μετά από διάστημα αποχής,
- η χρήση σπερματοκτόνων και διαφράγματος,
- η εγκυμοσύνη,
- η εμμηνόπαυση, λόγω της πτώσης των οιστρογόνων,
- ο σακχαρώδης διαβήτης,
- η ατελής κένωση της κύστης, η δυσκοιλιότητα, οι πέτρες στο ουροποιητικό.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Σε μια κατά τα άλλα υγιή γυναίκα με τυπικά συμπτώματα, η διάγνωση τίθεται συχνά από το ιστορικό και μια γενική ούρων. Καλλιέργεια ούρων με αντιβιόγραμμα χρειάζεται όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, στην εγκυμοσύνη, όταν υπάρχει πυρετός ή όταν η πρώτη θεραπεία δεν απέδωσε. Το δείγμα λαμβάνεται από το μέσο της ούρησης, μετά από τοπικό καθαρισμό.
Κάψιμο στην ούρηση προκαλούν και άλλες καταστάσεις, όπως η κολπίτιδα, οι μύκητες και τα χλαμύδια. Αν συνυπάρχουν κολπικές εκκρίσεις ή φαγούρα, χρειάζεται γυναικολογική εξέταση.
Θεραπεία
Η μικροβιακή κυστίτιδα θεραπεύεται με σύντομο σχήμα αντιβίωσης, διάρκειας μίας έως πέντε ημερών ανάλογα με το φάρμακο. Τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως μέσα σε 24 έως 48 ώρες. Η αγωγή ολοκληρώνεται κανονικά, ακόμη κι αν νιώσετε καλά νωρίτερα.
Παράλληλα βοηθούν τα άφθονα υγρά και ένα απλό αναλγητικό. Μην παίρνετε αντιβίωση που περίσσεψε από παλαιότερη θεραπεία: το λάθος φάρμακο καθυστερεί την ίαση και ευνοεί την ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων.
Κυστίτιδα που επανέρχεται
Υποτροπιάζουσα θεωρείται η κυστίτιδα όταν εμφανίζονται δύο επεισόδια μέσα σε έξι μήνες ή τρία μέσα σε έναν χρόνο. Οι λύσεις που έχουν τεκμηρίωση:
- Αντιβίωση μετά την επαφή ή χαμηλή δόση για λίγους μήνες, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Κολπικά οιστρογόνα μετά την εμμηνόπαυση, που αποκαθιστούν τη χλωρίδα του κόλπου και μειώνουν σημαντικά τις υποτροπές.
- Μη αντιβιοτική προφύλαξη, όπως η D-μαννόζη, τα σκευάσματα κράνμπερι και το ουροαντισηπτικό μεθεναμίνη. Τα δεδομένα για τα δύο πρώτα είναι μέτρια, αλλά είναι ασφαλή και αξίζουν δοκιμή.
- Έλεγχος με υπερηχογράφημα ή ουρολογική εκτίμηση, όταν τα επεισόδια είναι πολύ συχνά ή υπάρχει αίμα στα ούρα.
Αν μαζί με τις λοιμώξεις υπάρχει απώλεια ούρων ή αίσθημα βάρους στον κόλπο, δείτε το άρθρο για την ουρογυναικολογία.
Πρόληψη: τι έχει πραγματικά νόημα
- Πίνετε αρκετά υγρά, περίπου 1,5 με 2 λίτρα την ημέρα, και μην αναβάλλετε την ούρηση.
- Ουρείτε μετά τη σεξουαλική επαφή.
- Σκουπίζεστε από μπροστά προς τα πίσω.
- Αποφύγετε τα σπερματοκτόνα, τις κολπικές πλύσεις και τα αρωματικά προϊόντα στην περιοχή.
- Αντιμετωπίστε τη δυσκοιλιότητα.
- Προτιμάτε βαμβακερά εσώρουχα και αλλάζετε γρήγορα το βρεγμένο μαγιό.
Η διατροφή παίζει μικρότερο ρόλο απ’ όσο πιστεύεται. Ο καφές, το αλκοόλ και τα πικάντικα φαγητά δεν προκαλούν λοίμωξη, μπορεί όμως να ερεθίσουν την κύστη όσο διαρκούν τα συμπτώματα.
Κυστίτιδα στην εγκυμοσύνη
Στην κύηση, η ουρολοίμωξη εξελίσσεται πιο εύκολα σε πυελονεφρίτιδα και συνδέεται με πρόωρο τοκετό. Γι’ αυτό γίνεται καλλιέργεια ούρων στον αρχικό έλεγχο και θεραπεύεται ακόμη και η μικροβιουρία χωρίς συμπτώματα, με αντιβιοτικά ασφαλή για το έμβρυο. Αν είστε έγκυος και έχετε συμπτώματα, επικοινωνήστε με τον μαιευτήρα σας χωρίς καθυστέρηση.
Πότε να πάτε στον γιατρό
- πυρετός, ρίγος ή πόνος στη μέση,
- αίμα στα ούρα,
- συμπτώματα που δεν βελτιώνονται σε δύο ημέρες ή επανέρχονται γρήγορα,
- εγκυμοσύνη ή σακχαρώδης διαβήτης,
- συχνά επεισόδια μέσα στον χρόνο.
Συχνές Ερωτήσεις
Περνάει η κυστίτιδα μόνη της;
Ένα ήπιο επεισόδιο μπορεί να υποχωρήσει σε λίγες ημέρες με πολλά υγρά, όμως τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο και υπάρχει μικρός κίνδυνος να ανέβει η λοίμωξη στα νεφρά. Αν δεν βελτιωθείτε σε 48 ώρες, χρειάζεται εξέταση.
Είναι μεταδοτική η κυστίτιδα;
Όχι. Δεν είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, αν και η επαφή διευκολύνει τη μεταφορά των μικροβίων της ίδιας της γυναίκας προς την ουρήθρα.
Γιατί παθαίνω κυστίτιδα μετά την επαφή;
Η τριβή μεταφέρει μικρόβια από την περιοχή γύρω από την ουρήθρα προς την κύστη. Η ούρηση αμέσως μετά βοηθά, και σε συχνές υποτροπές ο γιατρός μπορεί να συστήσει μία δόση αντιβιοτικού μετά την επαφή.
Βοηθά το κράνμπερι;
Μπορεί να μειώσει τις υποτροπές σε ορισμένες γυναίκες, δεν θεραπεύει όμως μια λοίμωξη που έχει ήδη εκδηλωθεί.
Πόσες ημέρες κρατάει η κυστίτιδα;
Με τη σωστή αντιβίωση, τα συμπτώματα υποχωρούν σε μία με δύο ημέρες. Χωρίς θεραπεία μπορεί να διαρκέσουν μία εβδομάδα ή και περισσότερο.
Χρειάζεται θεραπεία και ο σύντροφος;
Όχι. Η κυστίτιδα δεν μεταδίδεται και ο σύντροφος δεν χρειάζεται αγωγή.
