Είναι η αιμορραγία από το γεννητικό σύστημα της γυναίκας που συμβαίνει έξι ή περισσότερους μήνες μετά την εμμηνόπαυση (δηλαδή, μετά την τελευταία εμμηνορρυσία). Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, διαπιστώνεται τελικά μια απλή αιτία. Ωστόσο, σε μερικές περιπτώσεις η αιμορραγία αυτή μπορεί να προέρχεται από κάποια σοβαρή παθολογική κατάσταση. Αν εμφανίσετε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, πρέπει να επισκεφθείτε το γιατρό σας το συντομότερο δυνατό.
Οι αιτίες της μετεμμηνοπαυσιακής αιμορραγίας είναι πολλές. Η συνηθέστερη είναι η ξηρότητα του κόλπου λόγω της ανεπάρκειας των οιστρογόνων. Ο βλεννογόνος του κόλπου (ο ιστός που καλύπτει το εσωτερικό του τοίχωμα) γίνεται πολύ ξηρός και λεπτός και η ανάπτυξη τριβής στις ξηρές επιφάνειες του κόλπου μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία. Οι γυναίκες που παίρνουν θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (Θ.Ο.Υ.) με την οποία δεν συνεχίζεται ο έμμηνος κύκλος, είναι δυνατό να εμφανίσουν επεισόδια αιμορραγίας. Η αιμορραγία μπορεί επίσης να προέρχεται από έλκη, σχισμές ή βλάβες του αιδοίου. Με αιμορραγία εκδηλώνονται συχνά οι βλάβες του κόλπου, οι πολύποδες του τραχήλου, ο καρκίνος του τραχήλου, οι πολύποδες του ενδομητρίου (του ιστού που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας), η υπερβολική πάχυνση του ενδομητρίου (υπερπλασία ενδομητρίου), ο καρκίνος του ενδομητρίου, τα ινομυώματα της μήτρας, ο καρκίνος των ωοθηκών και οι όγκοι που παράγουν οιστρογόνα και αναπτύσσονται σε άλλα όργανα όπως είναι οι ωοθήκες.
Η διάγνωση θα βασιστεί στο ιστορικό, τη φυσική εξέταση, που περιλαμβάνει διεξοδική επισκόπηση του αιδοίου, του κόλπου και του τραχήλου με τη βοήθεια κολποδιαστολέα και ειδικού οπτικού οργάνου, καθώς και τη γενική εξέταση για άλλα παθολογικά προβλήματα. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει να γίνει κολπικό υπερηχογράφημα με το οποίο είναι δυνατή η μέτρηση του πάχους του ενδομητρίου. Όταν το πάχος του είναι μικρότερο από 5 mm, ο κίνδυνος καρκίνου του ενδομητρίου είναι κάτω από 1%.
Άλλες εξετάσεις που μπορεί να χρειαστεί να γίνουν είναι η υστεροσκόπηση και η βιοψία. Η υστεροσκόπηση περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός μικρού ενδοσκοπίου στην κοιλότητα της μήτρας, απ’ όπου λαμβάνεται ένα μικρό δείγμα ιστού του ενδομητρίου για περαιτέρω μικροσκοπική (ιστολογική) εξέταση. Αυτή η επέμβαση γίνεται συχνά στο εξωτερικό ιατρείο (δεν απαιτείται εισαγωγή στο νοσοκομείο). Με αυτή την εξέταση διαπιστώνονται επίσης και αφαιρούνται οι πολύποδες και τα μικρά ινομυώματα.
Όταν η διάγνωση είναι καρκίνος, απαιτείται κάποιου είδους χειρουργική επέμβαση.
Πότε μιλάμε για μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία
Σήμερα ως εμμηνόπαυση ορίζεται η απουσία περιόδου για 12 συνεχείς μήνες. Κάθε κολπική αιμορραγία μετά από αυτό το διάστημα, ακόμη και μία μόνο ροζ ή καφέ κηλίδα, θεωρείται μετεμμηνοπαυσιακή και χρειάζεται έλεγχο. Δεν έχει σημασία η ποσότητα. Έχει σημασία ότι συνέβη.
Πόσο συχνά κρύβεται κάτι σοβαρό
Στις περισσότερες γυναίκες η αιτία είναι καλοήθης, με συχνότερη την ατροφία του κόλπου και του ενδομητρίου. Σε περίπου μία στις δέκα, όμως, η αιμορραγία είναι το πρώτο σημάδι καρκίνου του ενδομητρίου. Το καλό νέο: επειδή το σύμπτωμα εμφανίζεται νωρίς, η διάγνωση γίνεται συνήθως σε αρχικό στάδιο, όταν η θεραπεία έχει πολύ υψηλά ποσοστά ίασης. Αυτός είναι ο λόγος που δεν περιμένουμε να επαναληφθεί.
Θεραπεία ανάλογα με την αιτία
- Ατροφία κόλπου: τοπικά οιστρογόνα σε κρέμα ή κολπικά δισκία, ενυδατικά και λιπαντικά.
- Πολύποδες ενδομητρίου ή τραχήλου: αφαίρεση με υστεροσκόπηση και ιστολογική εξέταση. Δείτε περισσότερα για τους πολύποδες μήτρας.
- Υπερπλασία ενδομητρίου: προγεσταγόνα και στενή παρακολούθηση, ή υστερεκτομή όταν υπάρχει ατυπία.
- Αιμορραγία από ορμονική θεραπεία: αναπροσαρμογή του σχήματος, αφού πρώτα ελεγχθεί το ενδομήτριο.
- Καρκίνος: χειρουργική αντιμετώπιση από εξειδικευμένη ομάδα γυναικολογικής ογκολογίας.
Τι να σημειώσετε πριν από το ραντεβού
Πότε είχατε την τελευταία σας περίοδο, πότε εμφανίστηκε το αίμα και πόσο ήταν, αν σχετίζεται με επαφή, ποια φάρμακα παίρνετε (αντιπηκτικά, ορμόνες, ταμοξιφαίνη) και πότε κάνατε τελευταία φορά τεστ Παπ. Οι πληροφορίες αυτές κατευθύνουν τον έλεγχο και γλιτώνουν χρόνο.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι ποτέ φυσιολογική η αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση;
Όχι. Ακόμη και μία μικρή κηλίδα πρέπει να ελεγχθεί. Τις περισσότερες φορές η αιτία είναι αθώα, αλλά μόνο η εξέταση μπορεί να το επιβεβαιώσει.
Ποια είναι η συχνότερη αιτία;
Η ατροφία του βλεννογόνου του κόλπου και του ενδομητρίου λόγω έλλειψης οιστρογόνων. Ακολουθούν οι πολύποδες, η υπερπλασία του ενδομητρίου και η ορμονική θεραπεία.
Ποιες εξετάσεις θα χρειαστώ;
Γυναικολογική εξέταση και διακολπικό υπερηχογράφημα για τη μέτρηση του πάχους του ενδομητρίου. Αν το ενδομήτριο είναι πεπαχυσμένο ή η αιμορραγία επιμένει, ακολουθούν υστεροσκόπηση και βιοψία.
Μπορεί να φταίει η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης;
Ναι. Μικρές αιμορραγίες είναι συχνές στους πρώτους μήνες της αγωγής. Αν συνεχίζονται πέρα από το πρώτο εξάμηνο ή εμφανιστούν ξαφνικά αργότερα, χρειάζεται έλεγχος του ενδομητρίου.
Πόσο γρήγορα πρέπει να εξεταστώ;
Μέσα σε λίγες ημέρες, χωρίς να περιμένετε αν θα ξανασυμβεί. Δεν πρόκειται για επείγον της ίδιας νύχτας, εκτός αν η αιμορραγία είναι έντονη, όμως δεν αναβάλλεται για μήνες.
